യൂറോപ്പിന്റെ മടിത്തട്ടിലേക്ക് ഒരു യാത്ര

ബെൽജിയത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ ബ്രസ്സൽസ് നഗരത്തിലേക്ക് ഒരിക്കൽ യാത്രപോയാൽ വീണ്ടും പോകാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞത് വിമാനത്തിൽ അടുത്ത സീറ്റിലിരിക്കുന്ന ഫ്രഞ്ച് വനിതയാണ്. മനോഹരമായ കെട്ടിടങ്ങളും, വിശാലമായ പുൽത്തകിടികളും, ശാന്തരായ ജനതയുമുള്ള സുന്ദര നഗരമാണ് ബ്രസ്സൽസെന്നായിരുന്നു കേട്ടുകേഴ് വി. ഗൂഗിളിൽ  ചിത്രങ്ങൾ പരതിയപ്പോൾ കണ്ടത് അതിമനോഹരമായ ബ്രസ്സൽസ് നഗരചത്വരത്തിന്റെയും, വെളിച്ചത്തിൽ കുളിച്ചു നിൽക്കുന്ന കെട്ടിടങ്ങളുടെയും മോഹിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങളാണ്. യൂറോപ്പിന്റെ പഴമ അതിന്റെ ഗാംഭീര്യത്തിൽ കാണണമെങ്കിൽ പോകേണ്ടത് ബ്രസ്സൽസിലേക്കാണെന്ന് സുഹൃത്തുക്കൾ പറഞ്ഞു തന്നിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ലോകപ്രശസ്ത ചിത്രകാരനായ വിൻസന്റ് വാൻഗോഗ് ചിത്രകല പഠിച്ചതും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല ചിത്രങ്ങളുടെ രചനയെ സ്വാധീനിച്ചതും ഈ നഗരമാണ്. ‘പാവങ്ങൾ’ എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ രചനയിലൂടെ പ്രശസ്തനായ ഗ്രന്ഥകാരൻ വിക്ടർ ഹ്യൂഗോ ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ അവസാന അധ്യായങ്ങൾ എഴുതിയത് ബ്രസ്സൽസിൽ താമസിച്ചിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിലാണത്രെ. ബ്രസ്സൽസിലെത്തും മുൻപു തന്നെ ഈ നഗരത്തോട് ഏറെ അടുപ്പം തോന്നാനുള്ള കാരണം ഇവയൊക്കെയായിരിക്കണം.

ബ്രസ്സൽസിന്റെ മുഖമുദ്ര ഇവിടെയുള്ള മനോഹരമായ ചെറു കെട്ടിടങ്ങളാണ്. തീപ്പെട്ടിക്കൂടുകൾ കണക്കെ ഇവ വിമാനത്തിൽ നിന്നും ദൃശ്യമാവും. വിമാനം താഴ്ന്നു പറന്നപ്പോൾ നഗരത്തെ കൂടുതൽ അടുത്തു കാണാനായി. പതിയെ നടന്നു പോകുന്ന ആളുകളും, തിരക്കില്ലാത്ത വീഥികളും കണ്ടപ്പോൾ തന്നെ വളരെ ശാന്തമായ നഗരമാണിതെന്ന് മനസിലാക്കി. തിരക്ക് വളരെക്കുറഞ്ഞ വിമാനത്താവളമാണ് ബ്രസ്സൽസിലേത്. ഇമിഗ്രേഷനിൽ പുഞ്ചിരിക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ. വിമാനത്താവളത്തിലെ നീണ്ട ഇടനാഴി പിന്നിട്ട് പുറത്തെത്തിയപ്പോൾ എനിക്കുവേണ്ടി കാത്തു നിൽക്കുന്ന മോസില്ല സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരെ കണ്ടു. അവർ നിർദ്ദേശിച്ച ബസ്സിൽ ഹോട്ടലിലേക്ക്. വിശാലമായ റോഡുകൾ. റോഡിനു സമാന്തരമായി ട്രാം പാതകൾ. റോഡുകൾക്കിരുവശത്തും ഇടതൂർന്നു വളരുന്ന മരങ്ങൾ. നഗരത്തിനുള്ളിലേക്ക് എത്തും തോറും റോഡിൽ വാഹനങ്ങളുടെ എണ്ണവും കൂടിവന്നു. ഹോട്ടലിൽ ചെക്ക് ഇൻ ചെയ്ത ശേഷം റൂമിലേക്ക്. നീണ്ട യാത്രയ്ക്ക് വിരാമം.

ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മോസില്ല/ഫയർഫോക്സിന്റെ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും ജീവനക്കാരും ഒത്തുചേരുന്ന പരിപാടിയായ  ‘മോസില്ല/ഫയർഫോക്സ് സമ്മിറ്റിൽ‘ പങ്കെടുക്കാനാണ് ഞാൻ ബ്രസ്സൽസിൽ എത്തിച്ചേർന്നിരുന്നത്. 2013-ലെ മോസില്ല സമ്മിറ്റ് മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത ലോകനഗരങ്ങളിൽ വച്ച് ഒരേസമയമാണ് നടന്നത് : ബ്രസ്സൽസിനെ കൂടാതെ അമേരിക്കയിലെ സാന്റാ ക്ലാര, കാനഡയിലെ ടൊറന്റോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ. സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്വേർ സംരംഭങ്ങൾക്ക് പൊതുവായും, മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ സംരംഭങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേകിച്ചും സംഭാവനകൾ നൽകുന്നവരിൽ നിന്നും തിരഞ്ഞെടുത്തവരും, മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ ജീവനക്കാരും അടക്കം 1500-റോളം പേരാണ് മൂന്ന് നഗരങ്ങളിലായി മോസില്ല സമ്മിറ്റിൽ പങ്കെടുക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്.

എന്നെ ക്ഷണിച്ചിരുന്നത് അമേരിക്കയിലെ സാന്റാ ക്ലാരയിലേക്കായിരുന്നു. കോളേജിൽ തിരക്കേറിയതുകൊണ്ട് യു.എസ് വിസ എടുക്കാൻ സമയമുണ്ടാകില്ല എന്ന് ബോധ്യമായതിന്റെ പേരിൽ സാന്റാ ക്ലാരയ്ക്കു പകരം ബ്രസ്സൽസിലെ സമ്മിറ്റിൽ പങ്കെടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷനെ ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചപ്പോൾ എനിക്ക് സ്ഥലം മാറ്റിത്തന്നു. പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന മറ്റ് ഇന്ത്യക്കാർ സാന്റാ ക്ലാരയിലേക്കാണ് പോകുന്നതെന്നുകൊണ്ട് ബ്രസ്സൽസിൽ സമ്മിറ്റിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരേയൊരു ഇന്ത്യൻ ഞാനായിരുന്നു. ബ്രസ്സൽസിൽ മോസില്ല സമ്മിറ്റിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു, കൂടുതലും അപരിചിതരും. കോൺഫറൻസിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിലൂടെഒരുപാടു പുതിയ ആളുകളെ പരിചയപ്പെടാനും, അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെപ്പറ്റി മനസിലാക്കാനും സാധിക്കുമെന്നത് എന്നെ കുറച്ചൊന്നുമല്ല ആഹ്ലാദിപ്പിച്ചത്.

എനിക്ക് താമസം ഏർപ്പാടാക്ക്കിയിരുന്ന റോയൽ വിൻഡ്സർ ഹോട്ടലിൽ എത്തിച്ചേർന്നത് പകൽ പത്തുമണിയോടെയാണ്. മോസില്ലയെക്കുറിച്ചും, വിക്കിമീഡിയയെക്കുറിച്ചും വാതോരാതെ സംസാരിക്കുന്നതിനിടയിൽ പ്രഭാതഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ബ്രസ്സൽസ് സന്ദർശിക്കുന്നുണ്ടെന്നും, അദ്ദേഹവുമായുള്ള പ്രസ്സ് കോൺഫറൻസ് ഞാൻ താമസിക്കുന്ന ഹോട്ടലിൽ വച്ച് നടന്നിരുന്നുവെന്നും അറിയാൻ കഴിഞ്ഞു. അന്നേ ദിവസം വൈകുന്നേരം ഇന്ത്യൻ ഹൈക്കമ്മീഷണറുമായുള്ള മുഖാമുഖം നടക്കുന്നുണ്ടെന്നും അറിഞ്ഞു. പത്രപ്രവർത്തകരടക്കം അനേകം ഇന്ത്യക്കാർ ഹോട്ടലിലുണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ മലയാളികളായ രണ്ടുപേരെയും പരിചയപ്പെട്ടു.

picture 1

ഇന്ത്യൻ ഹൈക്കമ്മീഷണറുടെ പ്രസ് കോൺഫറൻസ് നടന്ന ഹാളിനു മുൻപിൽ

സമ്മിറ്റിന്റെ ആദ്യ ദിവസത്തെ പ്രധാന പ്രഭാഷണം മോസില്ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ ചീഫ് എക്സിക്യുട്ടിവ് ഓഫീസറായ മിറ്റ്ച്ചൽ ബെക്കറുടേതായിരുന്നു. മോസില്ല സംരംഭത്തെക്കുറിച്ചും, മോസില്ല പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന ആശയങ്ങളെപ്പറ്റിയും, മോസില്ലയുടെ ഭാവിപരിപാടികളെക്കുറിച്ചും സംസാരിച്ചു. മോസില്ലയിലൂടെ നാം ഇന്റർനെറ്റ് വിപ്ലവമാണ് നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് അവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. പിന്നീടൊരുവേള, ചർച്ചകൾ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ ഇവരെ നേരിട്ട് പരിചയപ്പെടാനുമായി. ഇന്ത്യയിൽ മോസില്ല ഉൽപ്പന്നങ്ങളെയും, സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്വേർ സംരംഭങ്ങളെയും കൂടുതലായി പ്രചരിപ്പിക്കണമെന്നായിരുന്നു മിറ്റ്ച്ചെൽ എന്നോട് ആവശ്യപ്പെട്ടത്.അടുത്ത ദിവസങ്ങളിൽ മോസില്ലയിൽ പ്രധാന പദവികൾ വഹിക്കുന്ന മറ്റ് പലരുടെയും പ്രഭാഷണങ്ങൾ കേൾക്കാൻ സാധിച്ചു.

ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് നടക്കുന്നത് ബ്രേക്കൗട്ട് സെഷനുകളാണ്. പല ചെറിയ മുറികളിലായി വ്യത്യസ്ഥ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, അവലോകനം, ശിബിരം എന്നിവ നടക്കും. കാര്യപരിപാടികളുടെ പട്ടിക നോക്കി താല്പര്യമുള്ളവയിൽ പങ്കെടുക്കാം. മോസില്ലയുടെ ഭാവി, മോസില്ലയ്ക്ക് വെബ് സാക്ഷരതയിലുള്ള പങ്ക്, മോസില്ലയിലൂടെ വിദ്യാഭ്യാസം എന്നീ വിഷയങ്ങളിലായിരുന്നു എനിക്ക് കൂടുതലും താല്പര്യമുണ്ടായിരുന്നത്. കൂടാതെ, “ഒരുമില്ല്യൺ മോസില്ലർ എന്തു ചെയ്യും?” (What will one million Mozillians do?) എന്ന മോസില്ലയുടെ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും, അവർ ഏറ്റെടുക്കേണ്ട ചുമതലകളെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യുന്ന പരിപാടിയുടെ സഹ-അവതാരകയുമായിരുന്നു ഞാൻ. വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്തുള്ളവർക്ക് ആവശ്യമായേക്കാവുന്ന മൊബൈൽ അപ്ലിക്കേഷനുകളെപ്പറ്റിയും ചർച്ച ചെയ്യുകയുണ്ടായി. രാത്രി നടക്കുന്ന അത്താഴവിരുന്നുകളിൽ ഭക്ഷണത്തോടൊപ്പം സംഗീതവുമുണ്ടായിരുന്നു. ഈ വിരുന്നുകളിലാണ് മോസില്ലയോടൊപ്പം വർഷങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെ പരിചയപ്പെടാൻ അവസരമുണ്ടായത്. എന്നോടൊപ്പം ഹോട്ടൽമുറി പങ്കിടുന്ന ക്രൊയേഷ്യൻ വനിത അന മരിയ ആന്റലോവിക്കും, അവരുടെ കൂട്ടുകാരുമാണ് ഡിന്നറിന് എന്നോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നത്. മനസ്സ് നിറഞ്ഞ് ഉറക്കെ ചിരിക്കുകയും, ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ. വിരുന്നിനിടയ്ക് പ്രധാന വിഭവങ്ങളായ പുഴുങ്ങിയ കോഴിയിറച്ചിയും, വീഞ്ഞിൽ വേവിച്ച താറാവിന്റെ കരളും കണ്ണടച്ച് വിഴുങ്ങികൊണ്ടിരിക്കവേ ക്രൊയേഷ്യൻ മഞ്ഞുകാലത്തെക്കുറിച്ചും, ഡാന്യൂബ് നദിയുടെ കൈവഴികളെപ്പറ്റിയും, ക്രൊയേഷ്യൻ വീഞ്ഞിനെപ്പറ്റിയുമെല്ലാം അവർ വാചാലരായി. പിരിയുമ്പോൾ അവരുടെ സ്വദേശമായ സാഗ്രബിലേക്ക് ക്ഷണിക്കാനും അന മറന്നില്ല.

picture 2

ക്രൊയേഷ്യൻ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം

ബ്രസ്സൽസിലെ പ്രധാന ആകർഷണം ഗ്രാന്റ് പ്ലേസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന നഗരചത്വരമാണ്. ഹോട്ടൽ മുറിയിൽ നിന്ന് നോക്കിയാൽ ചത്വരത്തിലുള്ള ടൗൺ ഹാളിന്റെ ഭീമൻ സ്തൂപം കാണാം. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ നടക്കാനിറങ്ങുന്നത് ഗ്രാന്റ് പ്ലാസിലേക്കും, ചുറ്റുവട്ടത്തുള്ള മാളുകളിലേക്കുമാണ്. ടൂറിസ്റ്റ് മാപ്പ് നോക്കിയാണ് യാത്ര. വഴിയരികിലുള്ള ബോർഡുകളെല്ലാം ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിലാണ്, എന്നാലും അല്പമൊക്കെ വായിച്ചാൽ മനസിലാകും. വഴിപോക്കർക്ക് ഇംഗ്ലിഷ് അല്പമൊക്കെ മനസിലാകും, ആംഗ്യഭാഷയുടെ അകമ്പടിയോടുകൂടി സംസാരിക്കണം എന്നു മാത്രം. വൈകുന്നേരമാകുന്നതോടെ തണുപ്പ് കൂടിക്കൂടി വരും. ചിലപ്പോൾ സുഹൃത്തുക്കളാരെങ്കിലും കൂടെയുണ്ടാകും. ഈജിപ്ത് സ്വദേശിയായ എൽ ഷാർണോബി മുഹമ്മദിനോട് ഈജിപ്ഷ്യൻ വിപ്ലവത്തെപ്പറ്റിയും, അറബ് വസന്തത്തെപ്പറ്റിയുമൊക്കെ വളരെനേരം സംസാരിക്കാനായത് സെയ്ന്റ് മൈക്കിൾ കത്തീഡ്രൽ തേടിയുള്ള നടത്തത്തിനിടയിലാണ്. പിന്നീടൊരിക്കൽ ഫ്രഞ്ച് മോസില്ല ടീമിനോടൊപ്പം ബ്രസ്സൽസ് നഗരമധ്യത്തിലെ പാർക്കിലിരുന്ന് സ്വതന്ത്രവിജ്ഞാന സംരംഭങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച തുടങ്ങി, മറ്റ് പല വിഷയങ്ങളിലേക്കും തെന്നിമാറി, അവസാനം താജ് മഹലിൽ ചെന്ന് ചർച്ച അവസാനിച്ചതും ഓർക്കുന്നു.

picture 4

സെന്റ് മൈക്കിൾ കത്തിഡ്രലിൽ. ചിത്രത്തിനു കടപ്പാട് : എൽ ഷാർണോബി, CC-BY-SA, ഫ്ലിക്കർ

ബ്രസ്സൽസിലെ ചോക്കലേറ്റ് പേരുകേട്ടതാണ്. ചൂടുള്ള ചോക്കളേറ്റ് പാനീയമാണ് നാഗരികരുടെ ഇഷ്ട പാനീയം. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ മാത്രം തുറന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ചോക്കളേറ്റ് സ്റ്റാളുകളുമുണ്ടിവിടെ. കോൺഫറൻസ് വേദിയുടെ തൊട്ടടുത്തുള്ള ചോക്കലേറ്റ് ഷോപ്പിൽ പ്രശസ്ത ചോക്കലേറ്റ് ഷെഫ് ലോറൻ ജെർബ്രാഡ് നടത്തുന്ന ചോക്കലേറ്റ് ക്ലാസിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗത്തുനിന്നും ശേഖരിച്ച അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളിൽ നിന്നുമാണത്രെ ചോക്കലേറ്റിലേക്കുള്ള ചേരുവകൾ തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിൽ ഇന്ത്യൻ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ മുതൽ അമേരിക്കൻ ഹേസൽനട്ട് വരെയുണ്ട്. വിൽപ്പനയ്ക്കു വച്ചിരുന്ന പലതരം ചോക്കലേറ്റുകളുടെ സാമ്പിളുകളും രുചിക്കാനായി. ചോക്കലേറ്റ് നിർമ്മിക്കുന്ന വിധം കണ്ടു മനസിലാക്കി. നാട്ടിൽ സുഹൃത്തുക്കൾക്കു നൽകാനായി ചോക്കലേറ്റ് വാങ്ങുകയും ചെയ്തു.

യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ അനൗദ്യോഗിക തലസ്ഥാനമാണ് ബ്രസ്സൽസ്. യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിന്റെ പല കെട്ടിടങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ലക്സംബർഗ് പ്ലാസ് സന്ദർശിച്ചു. ബ്രസ്സൽസിലെ മറ്റൊരു ആകർഷണമാണ് അറ്റോമിയം. സ്റ്റീലിൽ നിർമ്മിച്ച ഇരുമ്പിന്റെ യൂനിറ്റ് സെൽ മാതൃകയാണിത്. 102 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഈ ഭീമാകര ശില്പത്തിനു മുകളിൽ കയറിയാൽ ബ്രസ്സൽസ് നഗരം മുഴുവനായി കാണാം. തിരക്കുകൾ കാരണം അറ്റോമിയം കാണാൻ എനിക്ക് സാധിച്ചില്ല. ഇനിയും ബ്രസ്സൽസിലേക്ക് യാത്രചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അറ്റോമിയം കാണണമെന്ന് മനസ്സിലുറപ്പിച്ചു.

picture 3

ചോക്കലേറ്റ് ക്ലാസിൽ

തിരിച്ച് പോരുമ്പോൾ ഒരുപാട് പുതിയ കാര്യങ്ങൾ പഠിച്ചതിന്റെയും, പുതിയ ആളുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയതിന്റെയും സന്തോഷമായിരുന്നു മനസ്സ് നിറയെ. വിമാനത്താവളത്തിലിറങ്ങുമ്പോൾ ഡ്രൈവർ ഫ്രാൻസിയാസ് യാത്രാമംഗളങ്ങൾ നേരുന്നതിനോടൊപ്പം വീണ്ടും കാണണമെന്ന് പറഞ്ഞാണ് പിരിഞ്ഞത്. യാത്ര ചെയ്യുന്ന സ്ഥലങ്ങളുടെ ഒരു കഷ്ണം ആത്മാവ് ഹൃദയത്തിലിട്ടാണ് നാം മടങ്ങുക എന്ന കവിവചനം അന്വർത്ഥമാക്കുന്നതായിരുന്നു ബ്രസ്സൽസ് യാത്ര.

അംബരചുംബികളുടെ ദ്വീപിലേക്കൊരു യാത്ര

ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസിനു വേണ്ടി എഴുതിയ ഹോങ്കോങ് യാത്രാവിവരണത്തിന്റെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരണമാണിത്.

ഹോങ്കോങ് ദ്വീപുസമുച്ചയത്തിനു മുകളിലൂടെ വിമാനം താഴ്ന്നു പറക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ദൃശ്യമാകുന്നത് കൂറ്റൻ കെട്ടിടങ്ങളാണ്. ആകാശം മുട്ടെ ഉയർന്നു നിൽക്കുന്ന കൂറ്റൻ കെട്ടിടങ്ങൾക്കിടയിൽ വളഞ്ഞു പുളഞ്ഞു പോകുന്ന കടലിടുക്കുകൾ. ഒരു ഭൂപടം വരയ്ക്കുവാനാകത്തക്കവണ്ണം വളരെ വ്യക്തമായി കരയ്ക്കും കടലിനുമിടയ്ക്കുള്ള നേർത്ത രേഖ കാണാം. വിമാനം കൂടുതൽ താഴ്ന്നു പറക്കുന്നതോടെ റോഡുകളും പൊടിയുറുമ്പുകളുടെ വലിപ്പത്തിൽ മനുഷ്യരെയും കാണാം. വിമാനത്തിലിരുന്നുകൊണ്ട് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ തന്നെ വളരെ തിരക്കേറിയ നഗരമാണിതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ വിഷമമൊന്നുമില്ല. ഞാൻ ഹോങ്കോങിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തത് ഒക്ടോബർ മാസത്തിലാണ്. ഈ സമയത്ത് ഹോങ്കോങിൽ നല്ല കാലാവസ്ഥയാണെങ്കിലും ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ചുഴലിക്കാറ്റു വീശുന്ന സാധ്യതയെ തള്ളിക്കളയാനാകില്ല. വിക്കിപീഡിയയിലും സഹോദരസംരംഭങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നവരുടെ ആഗോള വാർഷിക സമ്മേളനമായ വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാനാണ് ഞാൻ ഇവിടെയെത്തിയത്. എഴുപതോളം രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആയിരത്തോളം പേരാണ് വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കാനുണ്ടായിരുന്നത്. വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷനാണ് എന്റെ യാത്രയുടെയും, താമസത്തിന്റെയും, കോൺഫറൻസ് പങ്കാളിത്തത്തിന്റെയും ചിലവുകൾ വഹിച്ചത്. 2012-ൽ വിക്കിമാനിയ നടന്നത് അമേരിക്കയിലെ വാഷിങ്ടൺ ഡി.സിയിലായിരുന്നു. കോൺഫറൻസ് തീരുന്നതിന്റെ പിറ്റേദിവസം കോളേജിൽ പരീക്ഷയായിരുന്നതിനാൽ പ്രീ-കോൺഫറൻസ് ഇവെന്റായ എഡാ ക്യാമ്പിൽ മാത്രം പങ്കെടുക്കുകയും, വിക്കിമാനിയയുടെ ഓപ്പണിങ് പാർട്ടിയിൽ മാത്രം തല കാണിച്ച് പെട്ടെന്ന് തിരിച്ച് പോകുകയുമാണുണ്ടായിരുന്നത്. അതിനാൽ ഞാൻ മുഴുവനായും പങ്കെടുത്ത ആദ്യത്തെ വിക്കിമാനിയ ഹോങ്കോങിലേതായിരുന്നു.

Wikimania_2013_04327
വിക്കിമാനിയ: പ്രധാനവേദി

എയർപോർട്ടുകളെ സൗകര്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിലയിരുത്തുന്ന സ്കൈട്രാക്സ് എന്ന സംഘടനയുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ പ്രകാരം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച വിമാനത്താവളമാണ് ഹോങ്കോങ് വിമാനത്താവളം. വിമാനമിറങ്ങിയാൽ ഉടനെ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ ഏതാനും യാത്രക്കാരുടെ തൊണ്ട പരിശോധിക്കുന്നതായി കണ്ടു. 1997-ൽ ചൈനയിൽ പടർന്നു പിടിച്ച പനിയുടെ രോഗകാരിയായ ഇൻഫ്ലുവെൻസാ വൈറസിന്റെ ഉറവിടം ഹോങ്കോങ് ആണെന്ന് സ്ഥിതീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 2003-ൽ ‘സാർസ്’ എന്ന പകർച്ചപ്പനി ബാധിച്ച മുന്നൂറോളം ആളുകൾ ഹോങ്കോങ്ങിൽ മരണമടഞ്ഞിരുന്നു. 2003-നു ശേഷവും സമാന വൈറസുകൾ മൂലം ഇവിടെ ഒറ്റപ്പെട്ട പനികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം പകർച്ചപ്പനികൾക്കെതിരെയുള്ള മുൻകരുതലായാണീ പരിശോധന. കൂടാതെ, ജലദോഷത്തോടു കൂടിയ പനിയുള്ളവർ നിർബന്ധമായും എയർപോർട്ടിലെ മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ ചികിത്സ തേടേണ്ടതുണ്ട്. നീണ്ട നടപ്പാതയുടെ ഒരറ്റത്താണ് ഇമിഗ്രേഷൻ കൗണ്ടറുകൾ. 14 ദിവസത്തിൽ താഴെ ഹോങ്കോങ് സന്ദർശിക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാർക്ക് വിസ ആവശ്യമില്ല. ആറു ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം മടങ്ങാനുള്ള വിമാന ടിക്കറ്റ് കാണിച്ചു കൊടുത്തപ്പോൾ ഇമിഗ്രേഷൻ ഓഫീസർ ഹോങ്കോങ്ങിൽ പ്രവേശിച്ചതായി പാസ്പോർട്ടിൽ രേഖപ്പെടുത്തി തന്നു. നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ കഴിയുന്ന ആഗമന നടപടികൾ പൂർത്തീകരിച്ചാൽ നേരെ എയർപോർട്ടിന്റെ ആഗമന ഹാളിലെത്താം. അവിടെ വിക്കിമാനിയയുടെ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ അതിഥികളെ സ്വീകരിക്കാൻ കാത്തുനിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ബ്രസീലിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യവിദ്യാർത്ഥി വിനീഷ്യസും, സെർബിയയിൽ നിന്നുള്ള മറ്റ് രണ്ടുപേരുമാണ് എന്റെ കൂടെ താമസസ്ഥലത്തേക്ക് പോകുവാൻ ഉണ്ടായിരുന്നത്. യാത്രയ്ക്കിടയിൽ മൂവരേയും പരിചയപ്പെടുകയും അവരുടെ രാജ്യങ്ങളിലെ വിക്കിമീഡിയ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ച് മനസിലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഹോങ്കോങ് യാത്രയുടെ പ്രധാന ഉദ്ദേശം വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതകളെപ്പറ്റി സംസാരിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഇതിനായുള്ള പ്രബന്ധം ഞാനും കനേഡിയൻ വനിത ജേഡിൻ ലെനോണും ചേർന്നാണ് തയ്യാറാക്കിയിരുന്നത്. ഇതു കൂടാതെ വിക്കിവുമൺ ലഞ്ച് എന്ന വിക്കിമീഡിയയിലെ സ്ത്രീകളുടെ മീറ്റപ്പ് നടത്തിപ്പും ഞാൻ വഹിച്ചിരുന്നു. വിക്കിമീഡിയയിലൂടെ മാത്രം പരിചയമുള്ള പലരേയും നേരിൽ കാണാനും, സുഹൃത്ബന്ധം പുതുക്കാനും ഈ അവസരം ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കിയിരുന്നു. ഹോങ്കോങിലെത്തിയതിനു ശേഷം വിക്കിമീഡിയയ്കു വേണ്ടി ഒരു ഇന്റർവ്യൂ നൽകാമെന്ന് ഞാൻ വാക്കുകൊടുത്തിരുന്നു. വിക്കിമാനിയയ്ക്കു ശേഷമുള്ള ദിവസത്തിൽ നടന്ന ‘ലേണിങ് ഡേ’ എന്ന പരിപാടിയിലും, ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മിറ്റി നടത്തുന്ന ഐഡിയ ലാബ് മീറ്റിങ്ങിലും പങ്കെടുക്കേണ്ടിയിരുന്നു. വളരെ തിരക്കേറിയ മൂന്നു ദിവസത്തെ കോൺഫറൻസും, അനുബന്ധ ഇവെന്റുകൾക്കും ശേഷം നാട്ടിലെത്തി അല്പദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഫൈനൽ എം.ബി.ബി.എസ് പാർട്ട് – 1 പരീക്ഷയും എഴുതേണ്ടിയിരുന്നു.

 വിക്കിമാനിയ ഹോങ്കോങ് പ്രവേശനകവാടത്തിൽ

വിക്കിമാനിയ ഹോങ്കോങ് പ്രവേശനകവാടത്തിൽ.

കാന്റൊണീസ് ഭാഷയിൽ ‘ഹോങ് കോങ്’ എന്നാൽ സുഗന്ധപൂരിതമായ കടൽത്തീരം എന്നാണർഥം. 1839-ലെ ഒന്നാം ഒപ്പിയം യുദ്ധത്തിൽ ചൈനയെ പരാജയപ്പെടുത്തി ബ്രിട്ടൺ സ്വന്തമാക്കിയതായിരുന്നു ഹോങ്കോങ് പ്രവിശ്യ. 156 വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം 1997-ലാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഹോങ്കോങിനെ ചൈനയ്ക്കു വിട്ടുകൊടുത്തത്. ഇപ്പോഴും ഹോങ്കോങ് ചൈനീസ് പ്രധാനപ്രവിശ്യയ്ക്ക് കീഴിലുള്ള സ്വയം ഭരണ പ്രവിശ്യയായി തുടരുന്നു. എങ്കിലും ഹോങ്കോങിലെ നിയമങ്ങളും, നീതിന്യായവ്യവസ്ഥയും ചൈനയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്ഥമാണ്. ഇരുന്നൂറിലധികം ചെറുദ്വീപുകൾ ചേർന്നതാണ് ഹോങ്കോങ് ദ്വീപ് സമുച്ചയം. ധനവിനിമയം ഹോങ്കോങ് ഡോളറിലും, യു.എസ് ഡോളറിലുമാണ്. വ്യവസായം നടത്താൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ ലോകരാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനമാണ് ഹോങ്കോങിനുള്ളത്. 2012-ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ലോകത്തിൽ ശരാശരി ആയുർദൈർഘ്യം ഏറ്റവും കൂടുതലുള്ളത് ഹോങ്കോങുകാർക്കാണ്. ഹോങ്കോങിന്റെ ചക്രവാളം ദൃശ്യമാക്കുന്ന പനോരമ ചിത്രം ഇവിടെ കാണാം. വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർക്കായുള്ള സ്വാഗത വിരുന്ന് ലോകത്തിലെ ഏഴാമത്തെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള കെട്ടിടമായ ഹോങ്കോങ് അന്താരാഷ്ട്ര കൊമേഴ്സ് സെന്ററർ എന്ന നൂറ്റിപ്പതിനെട്ട്-നില കെട്ടിടത്തിന്റെ സ്കൈ 100 എന്ന നൂറാമത്തെ നിലയിൽ വച്ചായിരുന്നു. ഇവിടെ നിന്ന് താഴേക്ക് നോക്കിയാൽ ആകാശത്തിൽ നിന്നെന്നപോലെ ഹോങ്കോങ് നഗരത്തെ മുഴുവനായും കാണാൻ കഴിയും. താഴത്തെ നിലയിൽ നിന്ന് ലിഫ്റ്റിൽ കയറിയാൽ 60 മിനിറ്റുകൾകൊണ്ട് നൂറാമത്തെ നിലയിലെത്താം. മുകളിലേക്ക് എത്താനുള്ള സമയത്തിന്റെ കൗണ്ട്ഡൗൺ ലിഫ്റ്റിനുള്ളിലെ വലിയ സ്ക്രീനിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കും. സ്വാഗതവിരുന്നിനെത്തിയവരിൽ വിക്കിപീഡിയയുടെ സ്ഥാപകൻ ജിമ്മി വേൽസും, വിക്കിമീഡിയ എക്സിക്യുട്ടീവ് ഡിറക്ടർ സ്യൂ ഗാർഡ്നറും ഉണ്ടായിരുന്നു. പല സുഹൃത്തുക്കളെയും ആദ്യമായി നേരിൽ കാണാൻ ഇവിടെ അവസരമുണ്ടായി. സ്കൈ 100-ൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ചെറു മ്യൂസിയവും, വ്യൂ പോയിന്റും സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം കണ്ടു.

ഹോങ്കോങ് നഗരം : സ്കൈ-100 ൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം, കടപ്പാട് : Deror_avi, CC-BY-SA, വിക്കിമീഡിയ കോമൺസ്

ഹോങ്കോങിന്റെ തനതു നൃത്തമായ ഡ്രാഗൺ ഡാൻസ് അവതരിപ്പിച്ചാണ് ഹോങ്കോങ് ടൂറിസം ബോഡ് വിക്കിമാനിയയിലെ അതിഥികളെ സ്വാഗതം ചെയ്തത്.കോൺഫറൻസിന്റെ ആദ്യദിവസം തുടങ്ങിയത് ജിമ്മി വേൽസിന്റെ പ്രസംഗത്തോടു കൂടിയാണ്. വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ചും, വിക്കിമീഡിയ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു. എട്ട് വ്യത്യസ്ത വേദികളിലായി പ്രബന്ധാവതരണങ്ങളും, വർക്ക്ഷോപ്പുകളും, ചർച്ചകളും നടന്നു. വിക്കിസമൂഹത്തെയും, ഗ്ലാം പ്രവർത്തനങ്ങളെയും പറ്റിയുള്ള സെമിനാറുകളാണ് താല്പര്യം എന്നതുകൊണ്ട് അത്തരം അവതരണങ്ങൾ നടക്കുന്ന ട്രാക്കുകളിലാണ് ഞാൻ കൂടുതലും പങ്കെടുത്തത്. എന്റെ പ്രബന്ധാവതരണം രണ്ടാം ദിവസമായിരുന്നു. ഗവേഷണങ്ങളുടെ രത്നച്ചുരുക്കം 30 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ പറഞ്ഞു തീർക്കാൻ ഞാനും സഹ-ഗവേഷക ജേഡിനും വളരെ പാടുപെട്ടു. അവതരണത്തിനു ശേഷം ഞാൻ പ്രബന്ധത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ച കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദീകരണം ആരാഞ്ഞുകൊണ്ട് പലരും നേരിട്ടും, ഓൺലൈനിലൂടെയും സമീപിക്കുകയുണ്ടായി. ഇന്ത്യയിൽ നടക്കുന്ന വിവിധ പരിപാടികളെപ്പറ്റി ഇടവേളകളിൽ പലരുമായും സംസാരിച്ചു. വിക്കിവുമൺ ലഞ്ച് എന്ന വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ഊൺ വിരുന്നിൽ ആതിഥേയയായിരുന്നതുകൊണ്ട് എല്ലാവരെയും ക്ഷണിക്കാനും, മുറി ഒരുക്കാനും മറ്റുമായി വളരെ നേരത്തെ എത്തിച്ചെല്ലേണ്ടി വന്നു. വിക്കിമീഡിയ സ്ത്രീകൾക്കു വേണ്ടി ചെയ്യുന്ന പല കാര്യങ്ങളും ഈ വിരുന്നിൽ ചർച്ചയായി. വിക്കിമീഡിയയിൽ നിന്ന് സ്ത്രീ ഉപയോക്താക്കൾ എന്താണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതെന്നതിന്റെ സംക്ഷേപരൂപം അന്നത്തെ ചർച്ചയിൽ നിന്ന് മനസിലാക്കാനായി. മൂന്നാം ദിവസം നടന്ന പ്രധാന പരിപാടികൾ സ്യൂ ഗാർഡ്നറുടെ അവതരണവും, വിക്കിമീഡിയ ട്രസ്റ്റികളുമായുള്ള ചോദ്യോത്തരവേളയുമായിരുന്നു. അടുത്ത വർഷം വിക്കിമീഡിയ ശ്രദ്ധകേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ലക്ഷ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തമായ ധാരണ ഈ രണ്ട് പരിപാടികളിൽ നിന്നും ലഭിച്ചു. കൂടാതെ, ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂകണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ളവരുടെ സംഗമവും നടത്തുകയുണ്ടായി. ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളെപ്പറ്റിയും, അന്തർ-ഭാഷാ സഹപ്രവർത്തനത്തെപ്പറ്റിയും ചർച്ച ചെയ്തു. വൈദ്യശാസ്ത്രത്തെ സംബന്ധിച്ച ലേഖനങ്ങളാണ് ഞാൻ കൂടുതലായും എഴുതാറുള്ളതെങ്കിലും വൈദ്യശാസ്ത്ര ലേഖനങ്ങളുടെ നിലവാരം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള സംരംഭമായ വിക്കിപ്രൊജക്ട് : മെഡിസിനിൽ ഞാൻ അത്ര സജീവമല്ല. ഈ സംരംഭത്തിനു വേണ്ടി എനിക്ക് ചെയ്യാൻ പറ്റുന്ന കാര്യങ്ങളെപ്പറ്റിയും പ്രൊജക്ടിനു നേതൃത്വം നൽകുന്ന ജേംസ് ഹീൽമാൻ സംസാരിച്ചു. കോൺഫറൻസിന്റെ അവസാനദിവസം പ്രസിദ്ധമായ ഷെക്-ഓ-ബീച്ചിൽ വച്ചായിരുന്നു അത്താഴവിരുന്ന്. വരാനിരിക്കുന്ന പരീക്ഷയ്ക്ക് പഠിക്കേണ്ടിയിരുന്നതുകൊണ്ടും, മെയിലുകൾക്ക് മറുപടി അയയ്ക്കേണ്ടിയിരുന്നതുകൊണ്ടും ഈ പരിപാടിക്ക് പോകാൻ സാധിച്ചില്ല. വിക്കിമാനിയ കോൺഫറൻസ് കഴിഞ്ഞതിന്റെ അടുത്തദിവസം ‘ലേണിങ് ഡേ’ എന്നു പേരുള്ള, വിക്കിമീഡിയയിലെ വ്യത്യസ്ത പ്രൊജക്ടുകൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന മുപ്പതോളം പേരുടെ കൂടിക്കാഴ്ച നടന്നു. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും എനിക്കു പുറമേ വിക്കിമീഡിയ നേരിട്ട് ഫണ്ട് നൽകുന്ന ‘ആക്സസ് ടു നോളേജ്’ എന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഡിറക്ടർ ആയ ശ്രീ. വിഷ്ണു വർദ്ധനും പങ്കെടുത്തു. ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കേണ്ടതിനായാണ് ആദ്യം തീരുമാനിച്ച തിയ്യതിയെക്കാൾ ഒരു ദിവസം അധികം ഹോങ്കോങിൽ ചിലവഴിക്കേണ്ടി വന്നതും, വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ എനിക്ക് വേണ്ടി ആദ്യം ബുക്ക് ചെയ്തിരുന്ന ടിക്കറ്റ് മാറ്റേണ്ടി വന്നതും. ലേണിങ് ഡേയ്ക്ക് ശേഷം ഹോങ്കോങ് ടൂറിസം ബോഡ് വിക്കിമാനിയയ്ക്കു വേണ്ടി പ്രത്യേകം ജങ്ക് ബോട്ടു സവാരി സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു. നമ്മുടെ ഹൗസ്ബോട്ടുകൾ പോലെ രണ്ട് നിലകളിലായുള്ള, കാറ്റിന്റെ ഗതിയനുസരിച്ചും, മോട്ടോർ ഉപയോഗിച്ചും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബോട്ടാണിത്. ബോട്ടിലേക്ക് കയറാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അത് തെന്നിമാറും. ഓളങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ബോട്ട് നീങ്ങുന്നതിനാൽ അതിൽ കയറുന്നത് അല്പം സാഹസികത വേണ്ടുന്ന പരിപാടിയാണ്. തെന്നിക്കളിക്കുന്ന ജങ്ക് ബോട്ട് കണ്ടപ്പോൾ ആദ്യം കയറാൻ എല്ലാവർക്കും ചെറിയ പേടി. കേരളത്തിൽ നിന്നാണ് ഞാൻ വരുന്നതെന്നതുകൊണ്ട് എനിക്ക് ബോട്ടിൽ കയറി ഒരുപാട് പരിചയമുണ്ടാകുമെന്ന് എല്ലാവരും കൂടി തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ മനസില്ലാമനസ്സോടെയാണെങ്കിലും ആദ്യത്തെ ശ്രമത്തിൽ തന്നെ എനിക്ക് ബോട്ടിൽ കയറാൻ സാധിച്ചു. കയറിയതിനു ശേഷം ബോട്ടിനകത്തുള്ള ജീവനക്കാരെ വിളിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന് ബാക്കിയുള്ളവരെയും കൈപിടിച്ച് കയറ്റിയ ശേഷമാണ് ബോട്ട് പുറപ്പെട്ടത്. സമയമാകുന്നതിനു മുൻപു തന്നെ ഞങ്ങൾ എത്തിച്ചേർന്നതിനാൽ ബോട്ടിലെ ജീവനക്കാർ ഞങ്ങൾ പുറത്ത് കാത്തുനിൽക്കുന്നത് കണ്ടതുമില്ല.

വിക്കിമാനിയയിൽ പങ്കെടുത്ത ഇന്ത്യൻ വംശജരിൽ ചിലർ, കടപ്പാട് : Subhashish Panigrahi, CC-BY-SA, Wikimedia Commons

തിരക്കേറിയ പരിപാടികളായിരുന്നതിനാൻ വളരെ കുറച്ച് സ്ഥലങ്ങൾ മാത്രമേ കാണാൻ പറ്റിയുള്ളൂ. ഹോങ്കോങ് ദ്വീപുസമുച്ചയങ്ങൾക്കിടയിൽ പൊതുഗതാഗത സംവിധാനത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യണമെങ്കിൽ ഒക്ടോപസ് കാർഡ് എന്ന യാത്രാകാർഡ് വാങ്ങേണ്ടതുണ്ട്. യാത്രക്കാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും പൊതുഗതാഗത സംവിധാനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. യാത്രയ്ക്ക് ബ്രസീലിൽ നിന്നുള്ള ഓനയും സംഘവും, വിക്കിമീഡിയ ഇന്ത്യയുടെ ഭാരവാഹികൾ എന്നിവരായിരുന്നു കൂട്ട്. ഫെറിയിൽ യാത്ര ചെയ്ത് ക്വീൻസ് പൈർ എന്ന കപ്പൽ ആഗമന കേന്ദ്രവും, അവിടുന്ന് കാണാവുന്ന ലൈറ്റ് ഷോയും കാണാൻ സാധിച്ചു. ഹോങ്കോങ് കടൽത്തീരത്തുള്ള ബ്രൂസ്ലിയുടെ പ്രതിമ അനേകം സഞ്ചാരികളെ ഇങ്ങോട്ടാകർഷിക്കാറുണ്ട്. കടൽത്തീരത്ത് പതിച്ച കല്ലുകൾക്കിടയിൽ ഹോങ്കോങ് സന്ദർശിച്ച പ്രമുഖ വ്യക്തികളുടെ കയ്യടയാളം ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഹോങ്കോങ് ആർട്ട് മ്യൂസിയവും, ശാസ്ത്ര മ്യൂസിയവും കാണണമെന്നുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും പോകാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്ന ദിവസം അപ്രതീക്ഷിതമായി ചുഴലിക്കാറ്റിനെതിരെയുള്ള ജാഗ്രത പുറപ്പെടുവിച്ചിരുന്നതിനാൽ യാത്ര വേണ്ടെന്നു വയ്കുകയായിരുന്നു. ഹോങ്കോങിലെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങൾ കാണാനാകാഞ്ഞത് ഇന്നും ഒരു നഷ്ടമായി അവശേഷിക്കുന്നു. പരിപാടിയുടെ സംഘാടകരിലൊരാളായ ഡെറിക് ചാൻ വിക്കിമാനിയയിലെ അതിഥികൾക്കു വേണ്ടി തന്റെ ജന്മനാട്ടിലേക്ക് വിനോദയാത്ര സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. പരിപാടികൾ കഴിഞ്ഞ് തൊട്ടടുത്ത ദിവസം തന്നെ മടങ്ങുകയായിരുന്നതിനാൽ ഈ യാത്രയ്ക്ക് ക്ഷണം കിട്ടിയിട്ടും പോകുവാൻ സാധിച്ചില്ല. ഹോങ്കോങിലെ പല പ്രധാന ചത്വരങ്ങൾക്കും, കടൽത്തീരങ്ങൾക്കും ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞിമാരുടെ പേരുകളാണുള്ളത്. വഴി കാണിക്കുന്ന സൈൻബോഡുകളും, നഗരത്തിന്റെ ഭൂപടങ്ങളും നഗരത്തിന്റെ പലയിടത്തായി പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് വഴി തെറ്റാനുള്ള സാധ്യത വളരെക്കുറവാണ്. വളരെ കാര്യക്ഷമതയുള്ള മെട്രോ ട്രൈനുകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ട് നഗരത്തിന്റെ ഏതുഭാഗത്തും പെട്ടെന്നു തന്നെ എത്താൻ സാധിക്കും. ഹോങ്കോങ് ദ്വീപിൽ നിന്ന് കവ്ലൂൺ ദ്വീപിലേക്ക് മെട്രോയിൽ പോകുന്ന വഴി കടലിന്റെ അടിയിലൂടെയുള്ള തുരങ്കത്തിലൂടെയാണ് ഒരു മിനിറ്റോളം നേരം സഞ്ചരിച്ചത്. കടലിനടിയിലായിരിക്കുമ്പോൾ കടലിന്റെ ഇരമ്പൽ വ്യക്തമായി കേൾക്കാം. ഡബിൾ ഡെക്കർ ബസ്സുകളാണ് ഹോങ്കോങ്ങിൽ ഭൂരിഭാഗവുമുള്ളത്. ബസ്സിൽ കയറുമ്പോളും ഇറങ്ങുമ്പോളും ബസ്സിലെ കാർഡ് റീഡറിനു മുന്നിൽ ഒക്ടോപസ് കാർഡ് കാണിക്കണം. യാത്രാചാർജ്ജായി കാർഡിൽ നിന്നും കിഴിച്ച തുകയും, കാർഡിൽ ബാക്കിയുള്ള തുകയും സ്ക്രീനിൽ ദൃശ്യമാകും. ഇതേ കാർഡുപയോഗിച്ച് പല കടകളിൽ നിന്നും സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുവാനുള്ള സൗകര്യവുമുണ്ട്. നാട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനായി ചൈനീസ് മാതൃകയിലുള്ള കരകൗശലവസ്തുക്കളും, മിഠായികളുമാണ് വാങ്ങിയത്. മറ്റ് ലോകരാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് സാധനങ്ങളുടെ വില താരതമ്യേനെ കുറവായിരുന്നതിനാൽ കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന പലരും ഒരുപാട് ഷോപ്പിങ് നടത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. തിരിച്ചു പോകുമ്പോൾ എയർപോർട്ട് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ‘ഹൗ ഡിഡ് യു ലൈക് ഹോങ്കോങ് ?’ (ഹോങ്കോങ് ഇഷ്ടപ്പെട്ടുവോ?) എന്ന് ചോദിക്കുകയുണ്ടായി. വളരെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ വീണ്ടും വരൂ എന്ന് അദ്ദേഹം ആശംസിച്ചു. മറ്റൊരവസരത്തിൽ ഹോങ്കോങിലേക്ക് തീർച്ചയായും വരണം എന്ന് മനസിലുറപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഹോങ്കോങിൽ നിന്നും നാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചത്.

കാൽപ്പന്തുകളിയുടെ നാട്ടിൽ

yatra_bunas_fb

അർജന്റീനയുടെ തലസ്ഥാനവും, ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയുടെ റാണി എന്ന് പരക്കെ വിഖ്യാതമായതുമായ മനോഹര നഗരമാണ് ബ്യൂണസ് ഏയഴ്സ്. ഈ സുന്ദര നഗരം സന്ദർശിക്കാൻ എനിക്ക് അവസരം ലഭിച്ചത് വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വേണ്ടി അർജന്റീനയിലെത്തിയപ്പോഴാണ്. വിമാനം താഴ്ന്നു പറക്കുമ്പോൾ ആദ്യം കാണുന്നത് രാത്രി വെളിച്ചത്തിൽ കുളിച്ച നഗരവും,നേരിയ വരപോലെ കാണാവുന്ന റിയാഷുവേലോ നദിയുമാണ്. നദിക്ക് രണ്ടറ്റത്തുമായി അംബരചുംബികളും, നഗരചത്വരങ്ങളും, വളഞ്ഞു പുളഞ്ഞു പോകുന്ന റോഡുകളും ദൃശ്യമാകും. ലാറ്റിനമേരിക്കയുടെ മാസ്മരികത നുണയാൻ പ്രതിവർഷം ലക്ഷോപലക്ഷം സഞ്ചാരികൾ ഒഴുകിയെത്തുന്നത് ഈ സ്വപ്നനഗരത്തിലേക്കാണ്. ഫ്ലൈറ്റ് ഇറങ്ങിയപ്പോൾ താപനില പത്ത് ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് ആയിരുന്നു. ഇവിടെ മഞ്ഞുകാലങ്ങളിൽ താപനില മൈനസ് 5 വരെയൊക്കെ പോകാറുണ്ടത്രെ.

100_5448

എന്റെ സഹയാത്രികർ രണ്ടുപേർ

നഗരം ചുറ്റാൻ എനിക്ക് കൂട്ട് കംബോഡിയ സ്വദേശിനി കുനിലയും, ബ്രസീൽ സ്വദേശിനി ബേരിയയും, സൗത്ത് ആഫ്രിക്കക്കാരിയായ ഷാർലിനുമായിരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ ഞങ്ങൾ നടക്കാൻ പോകും. ഹോട്ടലിലെ ടൂറിസ്റ്റ് ഡെസ്കിൽ അന്വേഷിച്ച് യാത്ര ചെയ്യാൻ പറ്റിയ സ്ഥലങ്ങൾ ഏതെല്ലാമാണെന്ന് കണ്ടെത്തും. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ബസ്സിലും, മെട്രോയിലുമായി ഊരുചുറ്റും. ചിത്രങ്ങളെടുക്കും. വഴിയോരത്തുള്ള പലതരം കടകളിൽ കയറിയിറങ്ങും. ഒരിക്കൽ യാത്ര കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ നഗരത്തിൽ സമരം നടക്കുന്നു. അവശ്യ സാധനങ്ങൾക്ക് വില കൂടിയതിൽ പ്രതിഷേധിച്ചാണ് സമരം. ഇവിടെ റോഡിനു നടുവിൽ നിന്ന് പാട്ടുപാടിയും, ഗിറ്റാർ വായിച്ചും, ടാംഗോ നൃത്തം ചവിട്ടിയുമാണ് പ്രതിഷേധപ്രകടനം നടത്തുക. പ്രകടനം നടത്തുന്ന എല്ലാവരെയും കൂടാതെ, അതു കണ്ടു നിൽക്കുന്നവരെപ്പോലും മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ പൊലീസ് വാനിൽ കയറ്റിക്കൊണ്ടുപോകുമത്രെ.

100_5256

പ്രതിഷേധപ്രകടനത്തിനു മുന്നിൽ ഞാനും ഷാര്ലിനും

ബെൽഗ്രാനോ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നാണ് ചെഗുവേര,കാര്ലോസ് ഫെററുമൊന്നിച്ച് ആൻഡിസ് പർവ്വതനിരകളെ ലക്ഷ്യമാക്കി ആറു വർഷം നീണ്ട യാത്രയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടത്. ഇപ്പോൾ അവിടെ സാധാരണ ട്രൈനിനു പകരം മെട്രോ-റെയിൽ ആണുള്ളത്.  ചെഗുവേര ബെൽഗ്രാനോയിൽ നിന്നാണ് പാതയിലേക്കു വീണ്ടുംഎന്ന യാത്രാക്കുറിപ്പുകളുടെ സഞ്ചയത്തെ സൃഷ്ടിക്കാനാസ്പദമായ യാത്ര തുടങ്ങിവച്ചത് എന്നത് ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്ന അർജന്റൈൻ സ്വദേശി തെരേസയ്ക്ക് പോലും അറിയില്ലായിരുന്നു. ഇവിടെ നിന്നും പുറപ്പെട്ട രണ്ടു വർഷം നീണ്ടുനിന്ന യാത്രയിലാണ് അദ്ദേഹത്തിനെ തന്റെ ലക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ചും, ദൗത്യത്തെക്കുറിച്ചും അവബോധം ഉണ്ടാക്കാൻ സഹായിച്ചത്. വിടർന്ന പുഞ്ചിരിയുമായി തീവണ്ടിയുടെ കമ്പാർട്ട്മെന്റിലെ കമ്പിയിൽ ശ്രദ്ധയില്ലാതെ തൂങ്ങിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന, ക്രോപ്പ് ചെയ്ത മുടിയുള്ള, അലക്ഷ്യമായി വസ്ത്രധാരണം ചെയ്ത ചെയുടെ രൂപം അവിടത്തെ പല യാത്രക്കാരിലും എനിക്ക് കണ്ടെത്താനായി.

ആദ്യത്തെ ദിവസം നഗരക്കാഴ്ച്ചകൾ കാണാൻ ഞങ്ങൾ പോയത് ലാ ബൊക്കയിലേക്കാണ്. 1950-കളിൽ മറ്റ് ലാറ്റിനമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ബ്യൂണസ് ഏയഴ്സിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തിയ പ്രവാസികൾ തിങ്ങിപ്പാർത്തിരുന്നത് ഇവിടെയാണ്. നദീമുഖത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ നഗരപ്രദേശത്ത് പണ്ടൊരു കപ്പൽ നിർമ്മാണശാല ഉണ്ടായിരുന്നത്രെ. കപ്പൽ നിർമ്മിച്ചിരുന്ന പാവപ്പെട്ട തൊഴിലാളികളുടെ ചെറുവീടുകൾ ചരിത്രത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകളായി ഇന്നും ലാ ബൊക്കയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. കപ്പലിനു ചായം പൂശാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന നിറങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് വീടുകളുടെ പുറം ചുവരുകൾ പെയിന്റ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഒരു തുള്ളി ചായം പോലും പാഴാക്കാതെ നിറം കൊടുത്തിരുന്നതിനാൽ വീടു മുഴുവനും ഒരേ നിറം കൊടുക്കാൻ കഴിയാതെ വരികയും, വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളിൽ ചായമടിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടിവന്നു. അതോടെ വീടുകളുടെ പല ഭാഗങ്ങൾക്ക് പല നിറങ്ങളായി. ഇത്തരം വർണ്ണശബളമായ വീടുകൾ ലാ ബൊക്കയുടെ മാത്രം സവിശേഷതയാണ്. കാമിനിറ്റോ എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരുപാട് ചെറിയ നടപ്പാതകൾ ഇവിടെയുണ്ട്. പരിചയമില്ലാത്തവർ ഇതിലേ നടന്നാൽ വഴി തെറ്റുമെന്നത് ഉറപ്പാണ് എന്ന് സ്വദേശിയും ഞങ്ങളുടെ ആതിഥേയനുമായ പട്രീഷ്യോ മുൻപേ മുന്നറിയിപ്പ് തന്നിരുന്നതുകൊണ്ട് വഴിയടയാളങ്ങളുള്ള, പ്രധാന പാതയിലൂടെ മാത്രമേ ഞങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ചുള്ളൂ.

ലാ ബൊക്കയിൽ നിന്ന്

അർജന്റീനക്കാർ കാപ്പി കുടിക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന മാഥേഎന്ന കോപ്പ ധാരാളമായി വിൽക്കുന്ന വഴിവാണിഭക്കാരെയും, ചിത്രങ്ങളും,കൗതുകവസ്തുക്കളും, ഫുട്ബോളും,കടും നിറങ്ങളുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും വിൽക്കുന്ന കടകളും കണ്ടു. വഴിയരികിലെ കടയിൽ നിന്ന് അർജന്റൈൻ രീതിയിൽ പൊരിച്ചെടുത്ത ഉരുളക്കിഴങ്ങും, ആപ്പിൾ ജൂസും, പിറ്റ്സയുമൊക്കെ ധാരാളമായി വാങ്ങിക്കഴിച്ചു. വഴിയരികിൽ ടാംഗോ നൃത്തത്തിന്റെ വേഷം ധരിച്ച് നിൽക്കുന്ന സുന്ദരിമാരായ നർത്തകിമാരുടെ കൂടെ നിന്ന് ഫോട്ടോ എടുക്കാൻ 30 പെസോ നൽകണം. ജിംനാസ്റ്റിക്സ്സ് നർത്തകിമാരെപ്പോലെ വളരെയധികം മെയ് വഴക്കമുള്ള ഇവർ അസാധ്യമെന്ന് തോന്നുന്ന പൊസിഷനുകളിൽ നമ്മോടൊപ്പം നിന്ന് ചിത്രത്തിനു പോസ് ചെയ്തു തരും. നാട്ടിലെ കൂട്ടുകാർക്ക് കൊടുക്കാനായി സുവനീറുകൾ വാങ്ങിയത് ലാ ബൊക്കയിലെ വഴിയോരങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. വിദേശികളാണെന്നു കണ്ടാൽ കച്ചവടക്കാർ വില കൂട്ടി പറയും. വിലപേശിയാൽ അവസാനവില ആദ്യം പറഞ്ഞ വിലയുടെ പകുതിയോളമൊക്കെയാവും. കൂടുതൽ ആളുകൾ വാങ്ങുകയാണെങ്കിൽ വില കുറച്ചു തരും. ലാ ബൊക്കയിലെ വീടുകളുടെ ചുവരുകൾ പോലെ തന്നെ വർണ്ണാഭമായവയാണ് വഴിയരികിൽ വച്ച് വിൽക്കുന്ന സ്കാഫുകളും, ആഭരണങ്ങളും, പാത്രങ്ങളും മറ്റും.

ലാ ബൊക്കയിൽ നിന്ന് അല്പം അകലെയാണ് ലാ ബൊംബനേറ എന്ന ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയം. സ്പാനിഷ് ഭാഷയിൽ ലാ ബൊംബനേറഎന്നാൽ മിഠായിപ്പെട്ടി എന്നാണത്രെ അർഥം. നമ്മുടെ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് മിഠായിപ്പെട്ടിയോടെന്നപോലെ ഇവിടുത്തെ കുട്ടികൾക്ക് ഫുട്ബോളിനോടാണ് കമ്പം. എക്കാലത്തെയും കാൽപ്പന്തുകളിയിലെ രാജകുമാരനായ ഡീഗോ മറഡോണ ചെറുപ്പകാലത്ത് ബൊക്ക ജൂനിയേഴ്സ് ക്ലബ്ബിലെ അംഗമായിരുന്നപ്പോൾ ലാ ബൊംബനേറ സ്റ്റേഡിയത്തിലാണ് പതിവായി കളിച്ചിരുന്നത്. ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ കളിച്ച് വളർന്ന പലരും ഇപ്പോൾ വിലപിടിപ്പുള്ള താരങ്ങളാണെന്ന് അവിടെ ശിൽപങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന ഗബ്രിയേൽ എന്ന മധ്യവയസ്കൻ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. കളിക്കാനെത്തിയവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും അർജന്റൈൻ ജേഴ്സി അണിഞ്ഞ യുവാക്കളും കുട്ടികളുമാണ്. ഞങ്ങൾ പോയ ദിവസം അവിടെ മത്സരങ്ങളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. മത്സരങ്ങൾ നടക്കുന്ന ദിവസം സ്റ്റേഡിയം ആളുകളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു കവിയുമെന്ന് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞു.

കോൺഫറൻസിനിടയിൽ

പിന്നീട് പോയത് പിങ്ക് ഹൗസിലേക്കാണ്. അർജന്റൈൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ ഉഷ്ണകാല വസതിയാണ് പിങ്ക് ഹൗസ്. പ്രസിഡന്റ് ഇവിടെ താമസിക്കാറില്ലെങ്കിലും ഈ പിങ്ക് കെട്ടിടം ചരിത്രസ്മാരകമായി നിലനിർത്തിയിരിക്കുന്നു. കെട്ടിടത്തിനകത്ത് ഒരു മ്യൂസിയവുമുണ്ട്. അർജന്റൈൻ ദേശീയ ദിനമായ മെയ് 25-നാണ് ഞങ്ങൾ ഇവിടം സന്തർശിച്ചത്. ഇറ്റാലിയൻ വാസ്തുശില്പകലയിലാണ് പിങ്ക് മന്ദിരം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. ചിത്രങ്ങളിൽ മാത്രം കണ്ടു പരിചയമുള്ള ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ബക്കിങാംഷെയർ ബംഗ്ലാവിന്റെ അകത്തളത്തെ പിങ്ക് മന്ദിരം അനുസ്മരിപ്പിച്ചു. അർജന്റീനയിലെ രണ്ട് പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ കൊടികളുടെ നിറമായിരുന്നു വെളുപ്പും, ചുവപ്പും. അതിനാലാണത്ര വെളുപ്പും ചുവപ്പും കലർത്തിയാലുണ്ടാവുന്ന പിങ്ക് നിറം ഈ കെട്ടിടത്തിനു കൊടുക്കാം എന്ന് അധികൃതർ തീരുമാനിച്ചത്.

വൈകുന്നേരമായപ്പോൾ പിങ്ക് മന്ദിരത്തിനു മുന്നിൽ ആളുകൾ തടിച്ചുകൂടി. പ്രശസ്തമായ ഒരു ഗായകസംഘം പിങ്ക് മന്ദിരത്തിനഭിമുഖമായി കെട്ടിയ സ്റ്റേജിൽ ഗാനമേള അവതരിപ്പിക്കുന്നത് കാണാനായിരുന്നു ആളുകൾ വന്നുചേർന്നത്. ഗാനമേള ആസ്വദിക്കാനെത്തിയവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും സ്ത്രീകളും,കുട്ടികളുമായിരുന്നു. വിദേശികളായ ഞങ്ങളെ കണ്ട് കൗതുകം തോന്നിയ, ഡാൽമേഷ്യൻ നായോടൊപ്പം ഗാനമേള ശ്രവിക്കാനെത്തിയ ഒരു മധ്യവയസ്കൻ ഞങ്ങൾക്ക് പിങ്ക് മന്ദിരത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും, അർജന്റീനയിൽ കണ്ടിരിക്കേണ്ട മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളെക്കുറിച്ചും പറഞ്ഞുതന്നു. പിങ്ക് ഹൗസിനടുത്തുള്ള ഒരു ജാപ്പനീസ് ഭക്ഷണശാലയിൽ നിന്നാണ് അന്ന് ഞങ്ങൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ചത്. നാലു ദിവസമായി അർജന്റീനയിലെങ്ങും ചോറ് കിട്ടാത്തതിന്റെ വിഷമം ജാപ്പനീസ് ഫ്രൈഡ് റൈസ് കഴിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഏഷ്യക്കാരായ ഞാനും, കുനിലയും തീർത്തത്. മറ്റുള്ളവർക്ക് ചോറൊന്നും ഒരു പ്രശ്നമേ അല്ലായിരുന്നു എന്ന് മാത്രമല്ല, വലിയ കഷ്ണങ്ങളായി വേവിച്ച് വെട്ടിയിട്ടു തരുന്ന മാട്ടിറച്ചി തക്കാളി സോസിലും ചില്ലി സോസിലും മുക്കി അവർ രുചിയോടെ കഴിക്കുകയും ചെയ്തു.

കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന റഷ്യക്കാരി അനസ്താസ്യ നന്നായി ചിത്രങ്ങളെടുക്കും. താമസിക്കുന്ന ഹൊട്ടേലിൽ നിന്ന് കോൺഫറൻസ് നടക്കുന്ന ലാ പ്ലാറ്റ യൂനിവേഴ്സിറ്റിയിലേക്ക് ഏതാണ് അരക്കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട്. ഇത്രയും ദൂരം വഴിതെറ്റാതെ നടക്കുന്നതിലാകും എന്റെ ശ്രദ്ധ. എന്നാൽ അനസ്താസ്യ വഴിയൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കാതെ, ക്യാമറയിൽ ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കുന്ന തിരക്കിലായിരിക്കും. അവരുടെ ക്യാമറയിൽ പതിഞ്ഞ ദൃശ്യങ്ങളിൽ കെട്ടിടങ്ങളും ആളുകളും മാത്രമല്ല, ബ്യൂണസ് ഏയഴ്സിലെ തെരുവുകളും, കടകളും, വഴിയോരക്കാഴ്ചകളും ഒക്കെയുണ്ട്.

P1100424

ടാംഗോ നൃത്തം. അനസ്താസ്യ ലവോവ എടുത്ത ചിത്രം. സമ്മതത്തോടെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.

നാടകങ്ങളോട് വലിയ പ്രിയമാണ് അർജന്റീനക്കാർക്ക്. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ നടക്കാനിറുങ്ങുമ്പോൾ നാടകത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വേഷങ്ങൾ ധരിച്ച ഒരു സംഘം ആളുകൾ നാടകശാലകൾക്ക് മുന്നിലുണ്ടാവും. വഴിപോക്കരെ നാടകശാലയിലേക്ക് ആകർഷിക്കാനാണ് ആളുകൾ ഇത്തരത്തിൽ വേഷം കെട്ടി നിൽക്കുന്നത്. വസ്ത്രങ്ങളുടെ കടകൾ ധാരാളമാണ്, പക്ഷെ വസ്ത്രങ്ങളെല്ലാം തണുപ്പുള്ള കാലാവസ്ഥയ്ക്കനുയോജ്യമായവയാണ്. ഏഷ്യയിലെക്കാൾ താരതമ്യേന വിലക്കൂടുതലുമാണ്. തൊപ്പികളും, ബെൽറ്റുകളും, സ്കാർഫുകളും വിൽക്കുന്ന ഒരു കടയിൽ കയറി തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തുനോക്കവേ പെട്ടെന്ന് വസ്ത്രവിൽപ്പനക്കാരി പിന്നിൽ നിന്ന് വിദഗ്ദമായി എന്റെ കഴുത്തിൽ സ്കാർഫ് അണിയിച്ചു. അത് ധരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള എന്റെ ചിത്രം എടുത്തത് അനസ്തേസ്യയാണ്. അർജന്റൈൻ വസ്ത്രനിർമ്മാതാക്കളുടെ കരവിരുതിൽ അസൂയ തോന്നിയത് പല നിറങ്ങളിലും, വലിപ്പത്തിലുമുള്ള തൊപ്പികളുടെ പ്രൗഢി കണ്ടപ്പോഴാണ്. അയൽ നാടുകളിൽ നിന്നും ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന തുണിത്തരങ്ങളും വിപണിയിൽ ധാരാളമായി കിട്ടാനുണ്ടത്രെ.

IMG-20120527-00043

ബ്യൂണസ് ഏയഴ്സിൽ ഒരുപാട് കൃസ്തീയ പള്ളികൾ കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. ഹോട്ടലിലെ വരാന്തയിൽ നിന്നാൽ പള്ളിമണി മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദം അടിക്കടി കേൾക്കാം. ഇവിടുത്തെ മെട്രപ്പോളിറ്റിയൻ കത്തീഡ്രലിലെ ആർച്ച് ബിഷപ്പായിരുന്ന ജോർജ് മരിയോ ബെർഗോഗ്ലിയോ ആണ് 2013 മാർച്ചിൽ മാർപ്പാപ്പയായി സ്ഥാനാരോഹണം ചെയ്യപ്പെട്ടത്. മറ്റ് മതങ്ങളുടെ ആരാധനാലയങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. 92 ശതമാനം അർജന്റീനക്കാരും കൃസ്തുമതത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഒരുപാടു വിറ്റഴിഞ്ഞു പോകുന്നതുകൊണ്ടായിരിക്കണം കുരിശുമാലകളും, കൊന്തകളും വിൽക്കുന്ന ധാരാളം കടകൾ ഇവിടെയുണ്ട്.

തിരിച്ചുവരുമ്പോൾ അർജന്റൈൻ ഓർമ്മകളായിരുന്നു മനസ്സു നിറയെ. ഫുട്ബോളിനെയും, പാശ്ചാത്യ സംഗീതത്തെയും സ്നേഹിക്കുന്നവർ ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും വന്നിരിക്കേണ്ട രാജ്യമാണിത്. ടാംഗോ നൃത്തം കാണാനും, ചിത്രങ്ങളെടുക്കാനും, അർജന്റൈൻ സുഹൃത്തുക്കളെ ഒന്നുകൂടി കാണാനും വീണ്ടും അർജന്റീനയിലേക്ക് യാത്രചെയ്യണം എന്ന് മനസിൽ ഉറപ്പിച്ചാണ് തിരിച്ചു പോന്നത്.

ദോഹ യാത്ര

അടുത്തകാലത്ത് ഷിക്കാഗോയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്ത എന്റെ സുഹൃത്തുമായി സംസാരിക്കുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹം കുവൈത്ത് എയർലൈൻസിലാണ് യാത്രചെയ്തിരുന്നതെന്ന് പറഞ്ഞു. താരതമ്യേന വിലകുറഞ്ഞ ടിക്കറ്റ് ഖത്തർ എയർലൈൻസിന്റേതായിരുന്നെങ്കിലും 10 മണിക്കൂറിനു മുകളിൽ ദോഹയിൽ ട്രാൻസിറ്റ് ടൈം ഉണ്ട് എന്ന കാരണത്താൽ ഖത്തർ എയര്ലൈൻസ് വേണ്ടന്നു വയ്ക്കുകയായിരുന്നു. ഖത്തർ എയര്ലൈൻസ് ഭൂരിഭാഗം യാത്രക്കാർക്കും നൽകുന്ന സൗജന്യ വിസ-താമസ സൗകര്യത്തെക്കുറിച്ച് അറിവില്ലാതിരുന്നതുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇത്. ഖത്തർ എയർവെയ്സിൽ യാത്ര ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഖത്തറിലുള്ള സുഹൃത്തുക്കളെ കാണുകയും, ദോഹ നഗരം സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്യാമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഖത്തർ എയർവെയ്സ് ദീർഘദൂര യാത്രക്കാർക്ക് നൽകുന്ന സൗജന്യ വിസയെപ്പറ്റിയും താമസ സൗകര്യത്തെപ്പറ്റിയും എന്റെ അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് എഴുതാം എന്നു കരുതി.

By Arcturus (Own work), CC-BY-SA-3.0, via Wikimedia Commons

കോഴിക്കോട് മുതൽ വാഷിങ്ടൺ ഡി.സി വരെയായിരുന്നു എനിക്ക് യാത്ര ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്നത്. കോഴിക്കോട്-ദോഹ വരെ ക്യു.ആർ 285-ൽ. ദോഹയിൽ 20 മണിക്കൂറാണ് തങ്ങേണ്ടത്. ദോഹ മുതൽ വാഷിങ്ടൺ വരെ ക്യു.ആർ 51-ൽ. 8 മണിക്കൂറിൽ കൂടുതൽ നേരം ദോഹയിൽ തങ്ങേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ചില സ്ഥലങ്ങളിലേക്കൊഴിച്ചുള്ള ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യേണ്ടവർക്ക് താമസസൗകര്യം ലഭിക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. ഇക്കാര്യം പല യാത്രക്കാർക്കും അറിയില്ല എന്നതിനാൽ ദീർഘമായ ട്രാൻസിറ്റ് ടൈം ഉണ്ടെങ്കിൽ പലരും ചിലവു കൂടിയ മറ്റ് എയർലൈൻസിനെ ആശ്രയിക്കുകയാണ് പതിവ്. മറ്റ് പല മുസ്ലീം രാജ്യങ്ങളിലുമുള്ള പോലെ  സ്ത്രീയാത്രക്കാർക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് യാത്രചെയ്യുന്നതിന് ഖത്തറിൽ തടസ്സങ്ങളൊന്നുമില്ല, 18 വയസ്സ് തികഞ്ഞിട്ടുണ്ടായാൽ മതി. യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപേ ഖത്തർ എയര്ലൈൻസിന്റെ ഓഫീസിൽ പോയി വിസയ്ക്കും താമസത്തിനും ആവശ്യമായ രേഖകൾ കൈപ്പറ്റി. ഇത് ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ, ഖത്തർ എയർവെയ്സുമായി പാർട്ട്നർഷിപ്പുള്ള ഹോട്ടലുകളിൽ റൂം ഒഴിവില്ലാത്തപക്ഷം റൂം കിട്ടാതെ വരാൻ സാധ്യതയുണ്ട് എന്ന് ഖത്തർ എയർവെയ്സിന്റെ വെബ്സൈറ്റ് പറയുന്നു. യാത്ര ചെയ്യുന്നതിന് 24 മണിക്കൂർ മുൻപ് ഓണ്ലൈൻ ചെക്ക്-ഇൻ ചെയ്തശേഷം, ‘Transit accommodation’ എന്ന ലിങ്കിൽ പോയി റജിസ്റ്റർ ചെയ്താൽ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്ന ഹോട്ടൽ ഏതെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നതാണ്. കോഴിക്കോട് വിമാനത്താവളത്തിൽ ചെന്നപ്പോൾ ഇങ്ങനെ ഒരു സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ച് അവിടുത്തെ ഉദ്യോഗസ്ഥനും അറിവില്ല. ഖത്തർ എയർവെയ്സിന്റെ ഓഫീസിലെത്തി കാര്യങ്ങൾ സംസാരിച്ചപ്പോൾ ദോഹയിൽ താമസസൗകര്യം ലഭ്യമാണെന്ന അറിയിപ്പ് കിട്ടി. ഈ സൗകര്യം പ്രകാരം ദോഹയിൽ തങ്ങുന്ന യാത്രക്കാർക്ക് ഓറഞ്ച് നിറമുള്ള ബോഡിങ് പാസ് ആണു നൽകേണ്ടത് എങ്കിലും, എനിക്ക് നീല നിറത്തിലുള്ള ഒന്നാണ് തന്നത്. അത് കൊണ്ടുണ്ടായ അല്ലറ ചില്ലറ പ്രശ്നങ്ങൾ മറ്റൊരവസരത്തിൽ പറയാം.

ദോഹയിലെത്തിയപ്പോൾ ദോഹ ട്രാൻസ്ഫർ ഡെസ്കിൽ നിന്നും ഹോട്ടൽ വൗച്ചർ കൈപ്പറ്റി. എക്കണോമി ക്ലാസ് യാത്രക്കാർക്ക് ത്രീ സ്റ്റാർ ഹോട്ടലുകളേ അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളൂ എങ്കിലും എനിക്ക് ഫൈവ് സ്റ്റാർ ഹോട്ടലായ മോവൻപിക്  എന്ന ഹോട്ടലിലെ ബിസ്നസ് സ്വിറ്റിലാണ് താമസം ഏർപ്പാടാക്കിയിരുന്നത്. എമിഗ്രേഷനിൽ 24 മണിക്കൂർ വിസ സ്റ്റാമ്പ് ചെയ്തു തന്നു. ഹോട്ടലിന്റെ കൗണ്ടർ 24 മണിക്കൂറും പ്രവർത്തിക്കും, ഓരോ ഫ്ലൈറ്റിലും അവർ പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഗസ്റ്റുകളുടെ പേര് വലിയ സ്ക്രീനിൽ കാണിച്ചുകൊണ്ടേ ഇരിക്കും. കൗണ്ടറിൽ എത്തി വൗച്ചർ നൽകിയാൽ അവിടുത്തെ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പുറത്തേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോകും. അവിടെ നമുക്കുള്ള കാർ കാത്തു നിൽക്കുന്നുണ്ടാവും. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര ചെയ്തപ്പോൾ ഹോട്ടലിലെത്തി. 51 ഡിഗ്രിയായിരുന്നു പുറത്തെ താപനില. മുപ്പത് സെക്കന്റ് വെയിലത്ത് നടന്നപ്പോഴേക്കും ഒരു പരുവത്തിലായി.

റിസപ്ഷനിസ്റ്റുകളിലൊരാൾ ഇന്ത്യക്കാരിയാണ്. 26 നിലകളുള്ള ഹോട്ടലിൽ പത്താം നിലയിലോ മറ്റോ ആണ് എനിക്ക് റൂം അനുവദിച്ചത്. ഭക്ഷണത്തിനുള്ള കൂപ്പണുകളും കീ കാഡും തരുന്നതിനു മുൻപ് അവിടെ സന്തർശിക്കാൻ പറ്റിയ സ്ഥലങ്ങളെപ്പറ്റിയും, ഹോട്ടൽ നേരിട്ടു നടത്തുന്ന ടൂർ പ്രോഗ്രാമുകളെപ്പറ്റിയും പറഞ്ഞു തന്നു. ഖത്തറിലെ സ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാനും, അതുവഴി അവിടെയുള്ള ആളുകളെപ്പറ്റിയും, സംസ്കാരത്തെപ്പറ്റിയും മനസിലാക്കാനും അവസരം നൽകുകയുമാണ് ഖത്തർ എയർവെയ്സ് താമസസൗകര്യം സൗജന്യമാക്കുന്നതിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്ന് തോന്നി. പുറത്തെ ചൂട് പരിഗണിച്ച്, മരുഭൂമിയിലെ യാത്ര അത്ര സുഖകരമാകില്ല എന്ന അനുമാനത്താൽ, യാത്രകൾ വേണ്ടെന്നു വച്ചു. എന്നാൽ വൈകുന്നേരം വെയിലാറിയപ്പോൾ ഹോട്ടലിനു മുന്നിലുള്ള റോഡിലൂടെ അല്പസമയം നടന്ന് നഗരം നേരിൽ കണ്ടു.


ഹോട്ടൽ മുറി

20 മണിക്കൂർ കാര്യമായി ഒന്നും ചെയ്യാനില്ലാത്തതുകൊണ്ട് പ്രധാന പരിപാടി ടി.വി കാണൽ തന്നെയായിരുന്നു. പ്രമുഖ ലോക ചാനലുകളുടെ അറബി പതിപ്പുകൾ ടി.വിയിൽ കാണാം. ഹോട്ടലിലെ സൗകര്യങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന ഒരു വീഡിയോയും കാണാം. ഹോട്ടലിന്റെ റെസ്റ്റൊറെണ്ടിൽ ഇന്റർനെറ്റ് ഫ്രീ ആണെന്ന് വീഡിയോ കണ്ടപ്പോൾ മനസിലായി. റൂമിൽ ഇന്റർനെറ്റിന്റെ നിരക്ക് മണിക്കൂറിന് 18 ഡോളർ ആണ്. ഇത്ര പണം കൊടുത്ത് ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോഗിക്കേണ്ട എന്ന് തീരുമാനിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷവും റെസ്റ്റോറെന്റിലെ ലോഞ്ചിൽ പോയി ഇരുന്ന് രണ്ട് മണിക്കൂറോളം ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോഗിച്ച ശേഷമാണ് തിരിച്ച് റൂമിലേക്ക് പോയത്. എന്നെപ്പോലെ ഒരുപാട് നേരം ലോഞ്ചിലിരുന്ന് ഫ്രീയായി ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന മറ്റൊരാളും ഇന്ത്യക്കാരനായിരുന്നു എന്നത് ആകസ്മികമാവാൻ ഇടയില്ല.

ഭക്ഷണമൊക്കെ കുശാലായിരുന്നു. നീരാളി പൊരിച്ചതിനെ ആദ്യമായി കഴിക്കുന്നത് അവിടെ വച്ചാണ്. ഒരറ്റത്തു നിന്ന് മറ്റേ അറ്റം വരെ വിഭവങ്ങൾ അങ്ങനെ നിരത്തി വച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതുവരെ കഴിച്ചു നോക്കിയിട്ടില്ലാത്ത ചീസ് കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും, പലതരം ബ്രഡ്ഡുകളും, ടർക്കി ബിരിയാണിയുമൊക്കെ രുചിച്ചു നോക്കി. ഹലാലായ ഭക്ഷണം മാത്രമേ ലഭ്യമാവുകയുള്ളൂ. കൂട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യക്കാരുടെ ചപ്പാത്തിയും, പനീർ കറിയും, പാവ് ഭാജിയുമൊക്കെ കണ്ടു. ഹോട്ടൽ സ്റ്റാഫിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഏഷ്യക്കാരാണ്. സംസാരിച്ചവരിൽ എല്ലാവരും ഇംഗ്ലിഷ് മനസിലാവുന്നവരാണ്. വൈകുന്നേരം കാപ്പി കുടിക്കാൻ എത്തിയപ്പോൾ ഉച്ചയ്ക്ക് റെസ്റ്റോറെണ്ടിൽ കണ്ടിരുന്ന രണ്ട് ഇന്ത്യക്കാരെ വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടി. ഒരാൾ മുംബൈയിൽ നിന്നും മറ്റെയാൾ ഡെൽഹിയിൽ നിന്നുമാണ് വരുന്നത്. അവർ സീഫുഡ് ബിസ്നെസിന്റെ ഭാഗമായി ദോഹയിലെത്തിയവരാണ്. മുംബൈയിൽ നിന്നും വന്നയാൾ ഞാൻ രൂപത്തിൽ അവരുടെ മകളെപ്പോലെയിരിക്കുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞു. പിന്നീട് ഒരുമിച്ച് കാപ്പി കുടിച്ച് പിരിഞ്ഞു.

ഹോട്ടൽ മുറിയിൽ പടം പിടിക്കുന്ന ഞാൻ 🙂

ഹോട്ടലിന്റെ ജിം, സ്വിമ്മിങ് പൂൾ എന്നിവ സന്ദർശിക്കണം എന്നുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും നടന്നില്ല. എന്നാൽ ഹോട്ടലിന്റെ പൂമുഖത്തുള്ള പൂന്തോട്ടം സന്ദർശിച്ചു. ഹോട്ടലിലുള്ള യാത്രക്കാർക്കൊക്കെ തിരിച്ചു പോകാൻ ഒരു വാൻ ഏർപ്പാടാക്കിയിരുന്നു. രാവിലെ 8 മണിക്കുള്ള ഫ്ലൈറ്റായതുകൊണ്ട് നേരത്തെ പ്രാതൽ കഴിച്ച്, 5 മണിക്ക് തന്നെ എയർപോർട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. കുറച്ചു കൂടി നേരം ദോഹയിൽ തങ്ങാമായിരുന്നു എന്ന് തോന്നി. ആ രാജ്യത്തെ കുറച്ചു കൂടി നന്നായി മനസിലാക്കാനായി. അടുത്ത തവണ യാത്ര ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ കഴിവതും ദോഹ വഴിയാക്കണം എന്ന് മനസിൽ കുറിച്ചു.

ബ്രസീലും ഒരാളും

ബ്രസീലിലെ ഹയോ ഡെ ജെനേറൊ എയർപോർട്ടിൽ വച്ചാണ് അർപ്പൺ സൂര്യവംശിയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. എയർപ്പോർട്ടിന്റെ വിശാലമായ വെയ്റ്റിങ് ഏരിയയ്ക്ക് അഭിമുഖമായുള്ള വലിയ ഗ്ലാസ് പാളികളിലൂടെ സൂര്യാസ്തമയം നോക്കിയിരിക്കുകയായിരുന്നു ഞാൻ. അവിടെയിരുന്നു നോക്കിയാൽ ആമസോൺ നദിയുടെ കൈവഴിയും, കൊർകൊവാഡോ മലയും മുതല് അങ്ങകലെ ചക്രവാളം വരെ കാണാം. എല്ലാം കണ്ട് അൽഭുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എന്റെ തൊട്ടടുത്ത സീറ്റിലാണ് അർപ്പൺ വന്നിരുന്നത്. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ പറയാം ഇന്ത്യക്കാരനാണെന്ന്. കയ്യിൽ ഇന്ത്യൻ പാസ്പോട്ടുമുണ്ട്. ഒന്നു പരിചയപ്പെട്ടാലോ എന്നെനിക്ക് തോന്നി. അല്ലെങ്കിലും കേരളത്തിനു പുറത്തെത്തിയാൽ മലയാളം സംസാരിക്കുന്നവരോടും, ഇന്ത്യക്ക് പുറത്തെത്തിയാൽ ഇന്ത്യൻ പാസ്പോർട്ടുള്ളവരോടും, കാട്ടിലെത്തിയാൽ മനുഷ്യരോടും, വിക്കിപീഡിയയിലെത്തിയാൽ സ്ത്രീകളോടും എനിക്ക് എന്തെന്നില്ലാത്ത മമതയാണ്. ഇനി എന്നെങ്കിലും ചൊവ്വയിലേക്കോ വ്യാഴത്തിലേക്കോ പോകാൻ പറ്റിയാൽ ഭൂലോകനിവാസികളോടും വല്ലാത്ത സ്നേഹമായിരിക്കും. അല്ലെങ്കിലും, അതങ്ങനെയാവാനേ വഴിയുള്ളൂ. നമ്മളെപ്പോലുള്ളവരോടാണ് നാം കൂടുതലായും അടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുക.
അങ്ങനെ അർപ്പൺ അവിടെ ഇരിക്കുകയാണ്. നോക്കിയപ്പൊൾ എന്നോട് ചിരിച്ചു. സംസാരിച്ചു വന്നപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഒരേ ഫ്ലൈറ്റിന്റെ ഏകദേശം അടുത്തടുത്ത സീറ്റുകളിലാണ് ബ്യൂണസ് അയേഴ്സിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യേണ്ടതെന്നു മനസ്സിലാക്കി. എന്റെ കൂടെ യാത്ര ചെയ്യേണ്ടിയിരുന്ന ജക്കാർത്തയിൽ നിന്നും വരുന്ന കാർഥിക വന്നിട്ടില്ല എന്നതുകൊണ്ട് വിരോധമില്ലെങ്കിൽ എന്റെ അടുത്തുള്ള സീറ്റിൽ ഇരിക്കാം എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞതും അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു.

യാത്രയിലുടനീളം തന്റെ നാടായ പൂനെ നഗരത്തിനടുത്തുള്ള ഗ്രാമത്തെപ്പറ്റിയും, അവിടുത്തെ ആളുകളെപ്പറ്റിയും, ജോലി ചെയ്യുന്ന ഹൈദരാബാദ് നഗരത്തെപ്പറ്റിയും, സ്വന്തം കുടുംബത്തെപ്പറ്റിയും, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സിൽ കാണാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളെപ്പറ്റിയും, മഴയെപ്പറ്റിയുമൊക്കെ അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. കേരളത്തെപ്പറ്റിയും, വിക്കിപീഡിയയെപ്പറ്റിയും, കോളേജിനെപ്പറ്റിയുമൊക്കെ ഞാനും കത്തിവച്ചു. കഥകൾ എഴുതാറുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ തന്നെപ്പറ്റി എഴുതുമോ എന്ന് എന്നോട് തമാശയായി ചോദിച്ചു. എഴുതാം എന്ന് ഞാൻ വാക്കുകൊടുത്തു.

ബ്യൂണസ് അയേഴ്സിലെത്തിയപ്പോൾ രാത്രിയായിരുന്നു. എന്റെ സ്വെറ്ററും, ഷോളുമൊക്കെ ലഗേജിലാണെന്നത് മനസിലാക്കി, പുറത്ത് നല്ല തണുപ്പായിരിക്കും എന്ന് പറഞ്ഞ് സ്വന്തം കമ്പിളിപ്പുതപ്പ് എനിക്കു തന്നു. അത് വാങ്ങാൻ എന്റെ അഭിമാനം എന്നെ അനുവദിച്ചില്ല. (പിന്നീട്, വെറും ജീൻസും ടോപ്പുമിട്ട് കൂളായി ഇറങ്ങാൻ തയ്യാറായ എന്റെ ശോച്യാവസ്ഥ കണ്ട ഫ്ലൈറ്റ് സ്റ്റെവാർഡ് എന്നെ പിടിച്ച് വെച്ച് ഒരു ബാത്ത് ടവ്വൽ ഫ്രീയായി തരികയായിരുന്നു. 10 ഡിഗ്രി താപനിലയിൽ വെറുതേ അങ്ങിറങ്ങി ചെന്നാൽ മരവിച്ചു പോകുമെന്ന് അന്ന് ഞാൻ ആദ്യമായി പഠിച്ചു. :)).

100_5439
ബ്യൂണസ് ഏയഴ്സ് എയർപോർട്ട്

എയർപ്പോർട്ടിനു പുറത്തെത്തുന്നതുവരെ അർപ്പൺ എന്റെ കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. 400 ഡോളറിനാണ് നല്ല എക്സ്ചേഞ്ച് റേറ്റ് എന്നു മനസിലാക്കിയപ്പോൾ ഞങ്ങൾ രണ്ടാളും ഒരേ ബില്ലിലാണ് കറൻസി മാറിയത്. കാപ്പി കുടിക്കാൻ അർപ്പൺ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും, 1 മണിക്കൂർ ദൂരത്തുള്ള എന്റെ ഹോട്ടലിൽ എങ്ങനെ ഈ രാത്രിയിൽ എത്തിപ്പെടും എന്ന ആധി കാരണം ഞാൻ വിസമ്മതിച്ചു. പുറത്തെത്തിയപ്പോൾ അർപ്പണിന്റെ കമ്പനി അയയ്ച്ച ആതിഥേയൻ കാത്തു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു (ആതിഥേയന്റെ പേര് ഓർമ്മയില്ല, തൽക്കാലം ബെഞ്ചമിൻ എന്ന് വിളിക്കാം). രാത്രിയിൽ നഗരത്തിന്റെ പല ഭാഗത്തും കൊള്ളക്കാരും, വെടിവെപ്പുകാരുമൊക്കെ ഇറങ്ങുമെന്നും ഒറ്റയ്ക്ക് പോകുന്നത് അത്ര പന്തിയല്ല എന്നും ബെഞ്ചമിൻ പറഞ്ഞു. എന്നിട്ടും അവരുടെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് കൂടെ പോകാൻ തോന്നിയില്ല. പിന്നീട് എന്റെ അഡ്രസ് വാങ്ങി നോക്കിയിട്ട്, എന്റെ ഹോട്ടലിലേക്കുള്ള വഴി അത്ര കുഴപ്പം പിടിച്ചതല്ലെന്നും വേഗം എത്താൻ പറ്റുമെന്നും പറഞ്ഞു. വീണ്ടും കാണാം എന്ന് പറഞ്ഞാണ് ഞങ്ങൾ പിരിഞ്ഞത്.

വീണ്ടും ഓണ്ലൈനിൽ കാണുകയും ചെയ്തു.

(അർപ്പണിനെക്കുറിച്ച് എഴുതാം എന്ന് വാക്കുകൊടുത്തിട്ട് മൂന്നാല് മാസമായി. ഇന്ന് രാത്രി ഉറക്കമില്ലാതിരിക്കുമ്പോൾ എന്താണെന്നറിയില്ല, പെട്ടെന്ന് പുള്ളിക്കാരനെ ഓർമ്മവന്നു. കഥയാക്കാനുള്ള നാടകീയതയൊന്നും കണ്ടുമുട്ടലിൽ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം ഒരു കുറിപ്പിൽ ഒതുക്കുന്നു.)

ബസ് യാത്രകളും അനുബന്ധ അനുഭവങ്ങളും

കഴിഞ്ഞ ദിവസം ബസ്സിൽ യാത്രചെയ്യുമ്പോൾ കണ്ടക്ടറെ സ്റ്റുഡ്ന്റ്സ് പാസ് കാണിക്കുവാൻ വേണ്ടി ബാഗ് തുറന്നതാണ്. പാസ് തിരക്കിട്ട് എടുക്കുമ്പോൾ ബാഗിലുണ്ടായിരുന്ന പെൻഡ്രൈവ് നിലത്തുവീണു. ഒരുപാട് ഫയലുകൾ അതിലുണ്ടായിരുന്നു. എന്റെ പെൻഡ്രൈവ് വീണു എന്നു പറഞ്ഞ് ഞാൻ കുമ്പിട്ട് തപ്പാൻ തുടങ്ങി. തിരക്കുള്ള ബസ്സിൽ സാധനം നിലത്തിട്ടതിന്റെ അമർഷം മറച്ച് വച്ച് അടുത്തുള്ളവരും തിരയാൻ സഹായിച്ചു. ഈ തിരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവർക്കൊന്നും പെൻഡ്രൈവ് എന്താണെന്ന് അറിയില്ല. എന്റെ വെപ്രാളം കണ്ടപ്പോൾ എന്തോ വലിയ സാധനമാണെന്ന് അനുമാനിച്ച് തിരയുകയാണ്. അവസാനം സാധനം കിട്ടി. വളരെച്ചെറിയ പ്ളാസ്റ്റിക്കിന്റെ ഒരു കഷ്ണം ആണ് ഞാൻ ഇത്ര കാര്യപ്പെട്ട് തിരഞ്ഞെതെന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ എല്ലാവരുടെയും മുഖത്ത് പുച്ഛം. അതിന്റെ വില എനിക്കേ അറിയുകയുള്ളല്ലോ.

ബസ്സ് യാത്രയ്ക്കിടയിലെഅനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് എഴുതണമെന്ന് കുറെ കാലമായി വിചാരിക്കുന്നെങ്കിലും സമയം ഒത്ത് വന്നിരുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ പനിയും തലവേദനയും(വാർഡിലെ ഏതോ പേഷ്യന്റിന്റെ കയ്യിൽ നിന്ന് കിട്ടിയതായിരിക്കണം) സഹിക്കവയ്യാതെ വെറുതേ ഇരിക്കുകയായതുകൊണ്ട് അങ്ങ് എഴുതിക്കളയാം എന്ന് കരുതി.

ചിക്കമഗലൂരിലേക്ക് താമസം മാറിയ കാലം. താമസം തുടങ്ങി കഷ്ടിച്ച് ഒരാഴ്ചയായപ്പോൾ സ്കൂൾ തുറന്നു. പുതിയ സ്കൂളും, പരിചയമില്ലാത്ത നാടും ആളുകളും. ഭാഷയും തീരെ വശമില്ല. സ്കൂൾ ബസ്സിലാണ് പോകേണ്ടത്. രാവിലെ ബസ്സ് കയറി. എനിക്കന്ന് കഷ്ടിച്ച് പത്ത് വയസ്സാണ് പ്രായം. കൂടെ അഞ്ച് വയസ്സുള്ള അനിയത്തിയുമുണ്ട്. അവൾ ആദ്യമായാണ് ബസ്സിൽ കയറുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഓടുന്ന ബസ്സിൽ പിടിക്കാതെ നിന്നാൽ മൂക്കു കുത്തി വീഴുമെന്ന് അവൾക്കറിയില്ല.ഒരു കയ്യിൽ അവളേയും, മറ്റേ കയ്യിൽ ലഞ്ച് കിറ്റും, മുതുകത്ത് ബാഗും ഒക്കെയായി ഓരോ ബ്രേക്കിടലിനും മുന്നോട്ടാഞ്ഞ് കഷ്ടപ്പെട്ടാണ് സ്കൂളിലെത്തിയത്.

വൈകുന്നേരം തിരിച്ചു പോകാനായിരുന്നു അതിലേറെ വിഷമം. ഒരേ പോലുള്ള ഒരുപാട് ബസ്സുകൾ നിർത്തിയിട്ടിരിക്കുന്നു. രാവിലെ കയറിയ ബസ്സ് ഏതാണെന്ന് നിശ്ചയമില്ല. തിരിച്ചുപോയി ക്ളാസ് ടീച്ചറോട് വിവരം പറഞ്ഞു. ടീച്ചർ ഓഫീസിൽ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി കയറേണ്ട ബസ്സിന്റെ നമ്പർ പറഞ്ഞു തന്നു. ബസ്സിൽ കയറിയപ്പോൾ വീണ്ടും പ്രശ്നം. പുതിയ സ്ഥലമായതുകൊണ്ട് ഇറങ്ങേണ്ട സ്ഥലമെത്തിയാൽ മനസിലായി എന്നുവരില്ല. സ്ഥലമെത്തുമ്പോൾ വിളിക്കണം എന്നു പറയാനാണെങ്കിൽ കന്നഡയും നിശ്ചയമില്ല. ആരോടെങ്കിലും ഒന്നു ചോദിക്കാമെന്നു വച്ചാൽ ക്ളാസിൽ കണ്ട് പരിചയമുള്ള ആരെയും കാണുന്നുമില്ല.പേടിച്ച് ഒരു മൂലയിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന എന്നെയും അനിയത്തിയെയും നയനച്ചേച്ചിയാണ് വിവരം ഇംഗ്ളീഷിൽ ചോദിച്ച് ഇറങ്ങേണ്ടിടത്തു തന്നെ ഇറക്കിവിട്ടത്. പിന്നീട് ഒൻപതാം ക്ളാസിൽ സ്കൂൾ ലീഡറായപ്പോൾ ഓരോ പുതിയ കുട്ടിയുടെയും ബസ് നമ്പറും ബസ് റൂട്ടും പറഞ്ഞ് കൊടുക്കാൻ ഞാൻ തന്നെയാണ് മുൻകൈ എടുത്തത്.

മെല്ലെ മെല്ലെ ഞാൻ ബസ് യാത്ര ഇഷ്ടപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. വീട് സ്കൂളിനടുത്താണെങ്കിലും ടൗണിലെ എം.ജി റോഡ് ചുറ്റിയ ശേഷമേ വീട്ടിലെത്താനാവൂ. ബസ്സിന്റെ സൈഡ് സീറ്റിലിരുന്ന് കാഴ്ച കാണുന്നതും, പുസ്തകം വായിക്കുന്നതും, കൂട്ടുകാരോട് സംസാരിക്കുന്നതും ഒക്കെ കാലക്രമേണ ഇഷ്ടമായി. രാവിലെ ബസ്സ് വരുന്നതിന് കൃത്യം ഒരു മിനിറ്റ് മുൻപേ റെഡിയാവൂ. ബസ്സ് വരുന്നു എന്ന് ടെറെസിനു മുകളിൽ നിൽക്കുന്ന അമ്മ പറയുമ്പോഴാകും സ്റ്റോപ്പിലേക്ക് ഇറങ്ങിയോടുക.

പത്താം ക്ളാസിൽ സിൽവർ ഹിൽസിൽ ചേർന്നപ്പോഴാണ് കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി ബസ്സിനെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വന്നത്. എനിക്ക് പോകേണ്ട കുന്ദമംഗലം-മാനാഞ്ചിറ റൂട്ടിൽ പ്രൈവറ്റ് ബസ്സുകൾ ഓടാറില്ല. നല്ല തിരക്കുണ്ടാകും. പല യാത്രക്കാരും ഫൂട്ട്ബോഡിൽ കയറി നിന്നാണ് യാത്രചെയ്യാറ്. തിരക്കുള്ള ബസ്സിൽ ഞരമ്പുരോഗികളും കൂടുതലുണ്ടാകും. ഒന്നു രണ്ട് തവണ ഇറങ്ങേണ്ട പാറോപ്പടി സ്റ്റോപ്പെത്തിയതറിയാതെ ഒന്നു രണ്ട് സ്റ്റോപ്പ് അപ്പുറം ഇറങ്ങിയതു കാരണം ക്ളാസിൽ വൈകി എത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ബസ്സിൽ കയറാൻ നോക്കുമ്പോൾ മുന്നിലെ വാതിലിലൂടെ കയറാം എന്ന വിചാരത്തിൽ മുന്നോട്ടോടും. മുന്നിലെത്തുമ്പോൾ അവിടെ വാതിലില്ലെന്ന് മനസിലാക്കി പിന്നോട്ടോടും. ഇറങ്ങേണ്ട സ്ഥലമെത്തുന്നതിനു ഒരു മൈൽ മുൻപേ ഇറങ്ങാൻ തയ്യാറായി നിൽക്കും. കണ്ടവരോടൊക്കെ പാറോപ്പടി എത്തുമ്പോൾ വിളിക്കണം എന്നു പറയും. കുറച്ചു കാലം അങ്ങനെ യാത്ര ചെയ്തതിനു ശേഷം ബുദ്ധിമുട്ട് സഹിക്കവയ്യാതെ പ്രൈവറ്റ് വണ്ടി ഏർപ്പാടാക്കുകയാണുണ്ടായത്.

പിന്നീട് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ചേർന്നതിനു ശേഷമാണ് പ്രൈവറ്റ് ബസ്സിലെ സ്ഥിരം യാത്രക്കാരിയായത്. രണ്ട് രൂപകൊണ്ട് ഒരു ദിവസം പോയി വരാം – സ്റ്റുഡന്റ്സ് കൺസെഷൻ കിട്ടും. മെഡിസിനു പഠിക്കുന്നവർക്ക് 2 ആം സെമെസ്റ്ററിനു ശേഷം പിന്നെ ഫൈനൽ ഇയർ വരെ വെക്കേഷനില്ല. മറ്റു കോളേജുകൾക്കെല്ലാം വെക്കേഷനുള്ള സമയത്ത് എനിക്ക് കൺസെഷൻ അനുവദിച്ചു തരാൻ കണ്ടക്ടർമാർക്ക് മടിയാണ്.
“നിങ്ങൾക്കൊന്നും വെക്കേഷനില്ലേ” എന്നു ദേഷ്യത്തോടെ ചോദിക്കും. ഞാൻ കാര്യം പറയും. അല്പം വാദപ്രതിവാദമൊക്കെ നടക്കും. ഒരിക്കൽ നല്ലപോലെ ചൂടായ ഒരു കണ്ടക്ടറോട് “ഞങ്ങൾക്കൊക്കെ വെക്കേഷൻ തന്നാൽ നിങ്ങൾ ബസ്സിടിച്ച് പരിക്കുപറ്റി മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ അഡ്മിറ്റാകുമ്പോൾ നോക്കാൻ ആളുണ്ടാവില്ല” എന്നു പറഞ്ഞിരുന്നു. “മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥിനിയല്ലേ, കയ്യിൽ പൈസയുണ്ടാകുമല്ലോ, അഞ്ചു രൂപ മുടക്കി ഫുൾ ടിക്കറ്റ് എടുത്താലെന്താ”എന്ന് മറ്റൊരു കണ്ടക്ടർ ചോദിച്ചിരുന്നു.

കൺസഷന്റെ ആനുകൂല്യം പറ്റുന്നവർ സീറ്റിലിരിക്കരുത്, ഫുൾ ടിക്കറ്റ് കൊടുത്ത് കയറുന്നവർ കയറിയതിനുശേഷമേ കയറാവൂ എന്നൊക്കെ അലിഖിത നിയമങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ഞാൻ അതൊന്നും വകവയ്ക്കാറില്ല. ഫുൾ ടിക്കറ്റുകാർ കയറിയ ഉടനെ കിളി ഡോറടച്ച് ബെല്ലടിക്കും, പാവം കുട്ടികൾ പുറത്ത്. എന്റെ റൂട്ടിലോടുന്ന മിക്ക ബസ്സുകളും ഇങ്ങനെയാണ്. ഹ്രസ്വ യാത്രകൾ നടത്തുന്നവരെ കയറ്റാൻ പല ബസ്സുകൾക്കും മടിയാണ്. ബസ്സിലെ തിരക്ക് കണ്ട് ദൂരയാത്ര ചെയ്യുന്നവർ കയറാതിരിക്കും എന്നാണ് കാരണം. അതുകൊണ്ട് കിളികൾ ഇന്റർവ്യൂ ചെയ്താണ് കയറ്റാറ്. ഇറങ്ങുന്നതെവിടെയാണ്
എന്ന് കൃത്യമായി പറഞ്ഞ് കൊടുത്താലേ വണ്ടിയിൽ കയറ്റൂ. ഒരുവക ഇന്റർവ്യൂവിനും ഞാൻ ചെവി കൊടുക്കാറില്ല. അങ്ങനെ തട്ടിയും മുട്ടിയും യാത്ര ചെയ്താണ് പല ദിവസങ്ങളിലും വീട്ടിലെത്താറ്.